Phạt nguội là hình thức xử phạt vi phạm giao thông qua hệ thống camera giám sát hoặc thiết bị ghi hình mà không dừng phương tiện tại chỗ để lập biên bản. Theo quy định hiện hành của pháp luật giao thông Việt Nam, quá trình phạt nguội được thực hiện khi các cơ quan chức năng phát hiện bằng hình ảnh những hành vi vi phạm an toàn giao thông như vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, đi vào đường cấm hoặc sử dụng điện thoại khi lái xe. Sau khi nhận diện vi phạm qua camera, lực lượng chức năng sẽ rà soát thông tin chủ phương tiện và gửi thông báo vi phạm về địa chỉ đăng ký, yêu cầu người vi phạm đến trụ sở công an làm việc và nộp phạt.

Theo Nghị định số 100/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, nếu người nhận được thông báo phạt nguội không đến giải quyết trong thời hạn quy định (thường là 10 ngày từ ngày nhận thông báo), phương tiện sẽ bị tạm giữ giấy chứng nhận đăng ký xe hoặc cảnh sát giao thông sẽ phối hợp với cơ quan đăng kiểm để từ chối đăng kiểm đối với những xe còn tồn tại lỗi vi phạm. Chủ xe có thể nộp phạt tại kho bạc nhà nước hoặc ngân hàng quy định bằng hình thức trực tiếp hoặc chuyển khoản. Mỗi hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo từng mức phạt cụ thể tùy vào tính chất và mức độ, ngoài tiền phạt còn có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe.

Việc áp dụng phạt nguội góp phần nâng cao ý thức tự giác chấp hành luật giao thông của người tham gia, đồng thời giảm tải áp lực kiểm tra trực tiếp trên đường cho lực lượng chức năng. Quy trình phạt nguội đảm bảo tính minh bạch khi dựa vào chứng cứ hình ảnh và dữ liệu lưu trữ điện tử, hạn chế tối đa tình trạng can thiệp cảm tính hay tranh cãi giữa người vi phạm và lực lượng kiểm tra. Tuy nhiên, để tránh trường hợp chủ phương tiện không nhận được thông báo hoặc bị phạt oan, các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân thường xuyên tra cứu thông tin vi phạm trên các hệ thống trực tuyến và đảm bảo cập nhật chính xác địa chỉ liên lạc khi đăng ký phương tiện. Nhờ đó, hệ thống phạt nguội đang ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần kéo giảm vi phạm và tai nạn giao thông ở nhiều địa phương.