Thâm hụt thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc là một vấn đề kinh tế nhận được sự quan tâm lớn trong nhiều năm qua. Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc chủ yếu các mặt hàng máy móc, thiết bị, nguyên liệu sản xuất cho các ngành công nghiệp then chốt như dệt may, điện tử, hóa chất, cũng như hàng tiêu dùng. Ngược lại, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc các mặt hàng như nông sản, thủy sản, khoáng sản và một số sản phẩm chế biến. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu từ Trung Quốc luôn cao hơn rất nhiều so với giá trị xuất khẩu, dẫn đến tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài. Điều này gây áp lực lên cán cân thanh toán của Việt Nam, ảnh hưởng tới dự trữ ngoại hối và có thể gây ra những tác động xấu tới nền kinh tế trong nước.

Nguyên nhân chính dẫn đến thâm hụt thương mại với Trung Quốc xuất phát từ việc các doanh nghiệp Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên vật liệu đầu vào, linh kiện và máy móc từ thị trường này. Mức độ nội địa hóa của ngành công nghiệp Việt Nam còn thấp, công nghệ sản xuất chưa thực sự phát triển nên khó cạnh tranh về chất lượng và giá thành với hàng Trung Quốc. Bên cạnh đó, sức ép cạnh tranh từ hàng nhập khẩu, đặc biệt là hàng giá rẻ, cũng ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng mở rộng thị trường xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt. Việc thúc đẩy sản xuất nội địa, tăng tỷ lệ nội địa hóa, đa dạng hóa thị trường nhập khẩu và nâng cao chất lượng sản phẩm là những giải pháp lâu dài cần thiết để dần cân bằng cán cân thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc trong tương lai.