Bóng thám không là một thiết bị bay không người lái có cấu trúc nhẹ, thường sử dụng khí hydro hoặc heli để tạo lực nâng. Được phát minh từ thế kỷ 18, bóng thám không ban đầu phục vụ mục đích khoa học hoặc trình diễn. Tuy nhiên, vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, chúng trở thành công cụ quan trọng cho hoạt động quân sự, đặc biệt là trong việc do thám và thu thập thông tin từ trên cao. Ưu điểm lớn nhất của bóng thám không là khả năng quan sát một khu vực rộng lớn mà không gây tiếng động và khó bị phát hiện, do đó chúng được quân đội nhiều nước sử dụng để thu thập hình ảnh, đo đạc vị trí đối phương hoặc truyền tín hiệu liên lạc trên chiến trường.

Bên cạnh các ứng dụng quân sự, bóng thám không cũng góp phần to lớn trong nghiên cứu khí tượng. Trước khi có các vệ tinh hay máy bay hiện đại, chúng là công cụ duy nhất có thể đưa các thiết bị đo lên cao để ghi lại nhiệt độ, áp suất không khí, sức gió và các yếu tố môi trường ở tầng đối lưu. Việc thả bóng thám không mang theo thiết bị đo lên độ cao hàng chục nghìn mét cho phép các nhà khoa học dự báo thời tiết chính xác hơn và hiểu rõ hơn về các hiện tượng thiên nhiên như bão hay xoáy thuận. Ngày nay, dù công nghệ đã phát triển vượt bậc, bóng thám không vẫn giữ vai trò quan trọng trong những khu vực hoặc điều kiện mà máy bay không thể tiếp cận, chi phí thấp và vận hành dễ dàng.

Ngoài ra, bóng thám không còn được sử dụng trong lĩnh vực viễn thông và truyền dẫn sóng vô tuyến tạm thời, đặc biệt khi cần khôi phục liên lạc tại vùng thiên tai hoặc khu vực hẻo lánh. Sự phát triển của cảm biến nhỏ gọn và các hệ thống định vị hiện đại giúp tăng hiệu quả và mở rộng ứng dụng của thiết bị này, không chỉ trong quân sự, dân sự mà còn cho mục đích giáo dục và thám hiểm không gian. Những thử nghiệm gần đây đưa bóng thám không lên tầng bình lưu để quan sát trái đất, kiểm tra hiệu quả của các thiết bị khoa học và thử nghiệm vật liệu mới, góp phần mở rộng hiểu biết của loài người về tầng khí quyển và vũ trụ gần.