Dân tộc Giáy là một trong 54 dân tộc anh em của nước ta, chủ yếu sinh sống ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu và Yên Bái. Người Giáy thường cư trú thành từng bản ven sông, suối trên những thung lũng màu mỡ, nơi có điều kiện thuận lợi cho việc trồng lúa nước và cây lương thực. Nghề nông đóng vai trò chủ đạo trong đời sống kinh tế của họ, ngoài ra người Giáy còn biết trồng bông, dệt vải, làm đũa tre, mây và thủ công mỹ nghệ khác phục vụ nhu cầu gia đình cũng như trao đổi hàng hóa giữa các dân tộc. Nhà ở truyền thống của người Giáy thuộc kiểu nhà sàn hoặc nhà đất thấp, với cấu trúc phù hợp môi trường sống vùng núi, vừa giúp tránh ẩm thấp, vừa che chở khỏi thú dữ.

Trong đời sống văn hóa, người Giáy nổi bật với nhiều phong tục, tập quán đậm bản sắc riêng. Lễ hội lớn nhất của đồng bào là Tết Thanh Minh, Tết Nào Cống hay hội Lồng Tồng diễn ra vào mùa xuân, thể hiện ước muốn mùa màng tươi tốt, mưa thuận gió hòa, gia đình mạnh khỏe. Trang phục phụ nữ Giáy thường là áo năm thân màu sáng, viền cổ và tay áo trang trí hoa văn sặc sỡ cùng khăn đội đầu, trong khi đàn ông mặc áo xẻ ngực cài khuy, quần chân què. Ngôn ngữ của người Giáy thuộc nhóm Thái trong hệ ngôn ngữ Tày - Thái, họ bảo tồn tiếng mẹ đẻ song song với việc học tiếng phổ thông, thể hiện sự tiếp nhận tinh thần mở nhưng vẫn gìn giữ nền văn hóa của mình.

Bên cạnh đó, âm nhạc và kể chuyện truyền miệng là nét đặc trưng không thể thiếu trong đời sống của người Giáy. Các làn điệu dân ca, hát giao duyên, hát sli, then được biểu diễn trong các ngày lễ, cưới hỏi hay lúc nông nhàn, truyền tải những câu chuyện về nguồn cội, lịch sử và những bài học cuộc sống. Người Giáy còn nổi tiếng với tài thêu thùa, dệt vải, tạo nên những sản phẩm thủ công tinh xảo vừa phục vụ sinh hoạt vừa vận dụng vào đời sống tâm linh như váy áo thờ phụng tổ tiên. Chính bởi sự đan xen hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, cộng đồng Giáy đang góp phần làm giàu có thêm kho tàng di sản văn hóa dân tộc Việt Nam.