Trại giam Ngọc Lý là một trong những cơ sở giam giữ lớn trực thuộc Bộ Công an Việt Nam, toạ lạc tại xã Ngọc Lý, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Được thành lập với mục đích thi hành án phạt tù cho các phạm nhân trong khu vực miền Bắc, trại giam này không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì an ninh trật tự mà còn chú trọng thực hiện các hoạt động giáo dục, cải tạo người phạm tội. Khuôn viên trại giam rộng rãi, được chia thành nhiều phân khu khác nhau, đáp ứng nhu cầu giam giữ và phân loại đa dạng phạm nhân tùy theo mức độ vi phạm pháp luật. Lực lượng cán bộ, chiến sĩ công tác tại đây đều trải qua quá trình huấn luyện nghiêm ngặt, luôn đề cao tinh thần trách nhiệm trong ngăn ngừa hiện tượng trốn trại hoặc vi phạm nội quy.

Các hoạt động giáo dục trong trại giam Ngọc Lý được tổ chức khá bài bản, từ việc học chữ, học nghề cho tới tuyên truyền về pháp luật và đạo đức. Nhiều lớp học, hội thi văn hoá nghệ thuật diễn ra thường xuyên nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho các phạm nhân, giúp họ có điều kiện tiếp cận với kiến thức mới, chuẩn bị cho cuộc sống bên ngoài sau khi mãn hạn tù. Bên cạnh đó, công tác khám chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ cũng được ban giám thị chú trọng với mục tiêu đảm bảo quyền lợi cơ bản của người bị giam giữ. Tuy phải tuân thủ kỷ luật nghiêm ngặt nhưng môi trường trong trại giam Ngọc Lý hướng đến sự nhân văn và tạo cơ hội cho phạm nhân sửa sai, tái hòa nhập cộng đồng.

Một điểm đáng lưu ý nữa là trại giam Ngọc Lý còn phối hợp với các tổ chức xã hội và doanh nghiệp để tổ chức các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn như may mặc, xây dựng, nông nghiệp, sản xuất thủ công mỹ nghệ,… Qua đó, nhiều phạm nhân sau khi ra trại đã có kỹ năng nghề nghiệp, dễ dàng tìm được việc làm ổn định, hạn chế tái phạm. Những hoạt động cộng đồng như thăm hỏi, tặng quà cho gia đình phạm nhân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn cũng được thực hiện định kỳ, thể hiện sự nhân ái và cầu nối để người lầm lỗi có thêm động lực phấn đấu thay đổi bản thân. Nhờ những chính sách thiết thực này, trại giam Ngọc Lý đã trở thành một trong những mô hình điểm của ngành trại giam Việt Nam về công tác cải tạo và giáo dục phạm nhân.