Quốc hiệu đầu tiên của Việt Nam được ghi nhận trong lịch sử là “Văn Lang”. Đây là quốc hiệu của nhà nước sơ khai do các vua Hùng dựng nên vào khoảng thế kỷ thứ VII trước Công nguyên. Văn Lang tồn tại trong giai đoạn thời đại Hùng Vương, với lãnh thổ chủ yếu thuộc vùng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ngày nay. Dưới thời kỳ này, xã hội Việt Nam đã hình thành những nền móng cơ bản cho sự phát triển về sau, từ các hình thức tổ chức bộ lạc đến các hình thức sản xuất nông nghiệp lúa nước, đặc trưng cho nền văn minh sông Hồng.

Tên gọi Văn Lang không chỉ có ý nghĩa về mặt hành chính mà còn thể hiện bản sắc riêng biệt của cư dân bản địa. Theo truyền thuyết, các vua Hùng cai trị đất nước với 18 đời, lấy Văn Lang làm quốc hiệu và Phong Châu (nay thuộc tỉnh Phú Thọ) làm kinh đô. Dưới triều đại Văn Lang, người dân đã phát triển nghề trồng lúa nước, săn bắn, hái lượm và nhiều ngành thủ công khác. Chính thời kỳ này đã đặt nền móng cho những giá trị văn hóa truyền thống, tín ngưỡng dân gian, phong tục tập quán đặc thù của người Việt cổ.

Sự ra đời của quốc hiệu Văn Lang chính là khởi nguồn cho tiến trình phát triển lâu dài của dân tộc Việt Nam. Sau Văn Lang, các quốc hiệu tiếp theo như Âu Lạc, Vạn Xuân, Đại Cồ Việt,… lần lượt xuất hiện, mỗi tên gọi đều ghi dấu một giai đoạn lịch sử biến động và chuyển mình mạnh mẽ. Tuy nhiên, Văn Lang vẫn được nhắc đến như biểu tượng của sự hoà hợp cộng đồng, là khởi điểm của tinh thần đoàn kết và ý chí tự chủ của dân tộc Việt. Quốc hiệu Văn Lang không những mang giá trị lịch sử mà còn trở thành niềm tự hào, góp phần tạo nên căn tính văn hoá của mỗi người Việt Nam qua các thế hệ.