Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong tổ chức ASEAN, thể hiện qua việc tích cực tham gia và đóng góp vào các chương trình, sáng kiến thúc đẩy hợp tác khu vực. Từ khi chính thức gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam đã giúp mở rộng tổ chức này về phía các nước Đông Dương, góp phần củng cố đoàn kết nội khối và tăng cường sự gắn kết giữa các quốc gia thành viên. Với vị trí địa lý chiến lược tại trung tâm Đông Nam Á, Việt Nam không chỉ là cầu nối về kết nối giao thương, kinh tế mà còn đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng tích cực thể hiện vai trò tiên phong trong xây dựng Cộng đồng ASEAN trên các trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội. Sự chủ động của Việt Nam thể hiện ở việc đăng cai tổ chức thành công nhiều hội nghị cấp cao, đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN vào các năm quan trọng như 2010 và 2020. Nhờ đó, Việt Nam đã góp phần định hướng chương trình nghị sự khu vực, thúc đẩy các sáng kiến về ứng phó với các thách thức chung như đại dịch COVID-19, biến đổi khí hậu hay an ninh biển.

Không chỉ dừng lại ở chính sách đối nội, vai trò của Việt Nam còn được thể hiện qua việc phối hợp hợp tác đối ngoại giữa ASEAN với các đối tác lớn trên thế giới, thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN trong các cơ chế đa phương như Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á, Diễn đàn Khu vực ASEAN... Qua đó, Việt Nam khẳng định vị thế, trách nhiệm của mình, góp phần tạo nên một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, phát triển và có tiếng nói trong các vấn đề toàn cầu.