Nguyễn Du, tên chữ là Thanh Hiên, hiệu là Tố Như, sinh năm 1765 trong một gia đình quý tộc tại làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Ông xuất thân trong một gia đình khoa bảng, cha là tiến sĩ Nguyễn Nghiễm từng làm quan đến chức tể tướng triều Lê, mẹ là con gái một dòng họ lớn. Cuộc đời Nguyễn Du trải qua nhiều biến động lịch sử, từ thời kỳ hưng thịnh cuối triều Lê đến khi nhà Tây Sơn nổi lên rồi cuối cùng là sự thiết lập triều Nguyễn. Những biến động dữ dội của thời đại đã để lại trong tâm hồn ông nhiều nỗi đau thương, cô đơn và bất lực trước số phận con người cũng như trước sự xoay vần của lịch sử.

Sau khi cha mất từ năm mười tuổi, cuộc sống Nguyễn Du thêm phần khó khăn, đặc biệt khi gia đình lâm vào cảnh ly tán do biến động lịch sử. Giai đoạn trưởng thành, ông trải qua nhiều năm sống lưu vong ở nhiều nơi, từ Hà Tĩnh vào Nghệ An, Quảng Bình và đến Thái Bình, Gia Định. Thời gian này đã giúp ông mở rộng tầm nhìn về xã hội, đồng cảm sâu sắc với những cảnh đời lầm than, trở thành nguồn cảm hứng cho những sáng tác sau này của mình. Năm 1802, với việc Phú Xuân trở thành kinh đô nhà Nguyễn, Nguyễn Du được triệu về kinh thành Huế nhận chức quan, dù lòng ông không hoàn toàn hưởng ứng thể chế mới. Ông giữ nhiều chức vụ quan trọng như Chánh Chủ sự Bộ Lại, rồi Cần chánh điện học sĩ và đi sứ sang Trung Quốc.

Trải qua nhiều sóng gió, Nguyễn Du đã để lại nhiều tuyệt tác văn học. Những sáng tác của ông, nổi bật nhất là "Truyện Kiều", không chỉ ghi lại xã hội phong kiến rối ren mà còn thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc, xót thương con người. Các tác phẩm như "Văn tế thập loại chúng sinh", "Độc Tiểu Thanh kí" cùng nhiều bài thơ bằng tiếng Hán càng khắc họa rõ nét tài năng, tâm hồn và nỗi niềm của ông trước cuộc đời. Nguyễn Du mất năm 1820, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng hậu thế với tư cách người “đại thi hào dân tộc”, một cây đại thụ của nền văn học Việt Nam.