Khu vực Đông Nam Á hiện nay đang đứng trước nhiều thách thức và cơ hội phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa và những biến động quốc tế. Về kinh tế, khu vực này vẫn là một trong những điểm sáng tăng trưởng trên thế giới nhờ các chính sách mở cửa, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu cũng như lợi thế về dân số trẻ và nguồn lực tự nhiên dồi dào. Tuy nhiên, sau đại dịch Covid-19, nhiều quốc gia vẫn gặp khó khăn trong việc phục hồi kinh tế, giải quyết vấn đề thất nghiệp, chênh lệch giàu nghèo cũng như nâng cao năng suất lao động. Bên cạnh đó, những yếu tố về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào sản xuất và quản lý tạo ra cả áp lực lẫn động lực giúp các quốc gia thúc đẩy phát triển bền vững hơn.

Trong lĩnh vực chính trị và an ninh, Đông Nam Á liên tục đối diện với những diễn biến phức tạp, đặc biệt là các tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông giữa một số nước trong khu vực với các nước ngoài khu vực. Những căng thẳng này không chỉ ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa các nước thành viên ASEAN mà còn thu hút sự quan tâm của các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản. Tình trạng khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, di cư bất hợp pháp và thiên tai liên tiếp xảy ra cũng là những vấn đề nghiêm trọng mà các nước phải cùng phối hợp giải quyết. Trong khi đó, tổ chức ASEAN vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy hợp tác khu vực, song vẫn còn nhiều thách thức trong việc xây dựng lòng tin và giải quyết bất đồng nội bộ.

Ngoài ra, các vấn đề môi trường như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trường đang là những mối lo đáng kể đối với nền kinh tế và đời sống người dân Đông Nam Á. Các quốc gia trong khu vực đang đẩy mạnh hợp tác nhằm ứng phó hiệu quả hơn với những thách thức này thông qua nhiều chương trình quốc tế và khu vực, hướng tới phát triển bền vững. Tăng trưởng dân số nhanh chóng cũng đặt áp lực lên hệ thống giáo dục, y tế và cơ sở hạ tầng, buộc các chính phủ phải tìm kiếm các giải pháp sáng tạo, cải thiện chất lượng sống cho người dân, đồng thời đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển và bảo vệ môi trường cho các thế hệ tương lai.