Độ Thanh Hoan là một nhân vật nổi bật trong lịch sử Việt Nam thời kỳ Lê sơ. Tập 1 của câu chuyện về bà mở ra bằng bối cảnh đất nước đang ở thời kỳ loạn lạc, triều đình phong kiến liên tục gặp những biến động lớn. Độ Thanh Hoan sinh ra ở một vùng quê nghèo, nhưng từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh và có khí chất khác người. Người dân quanh vùng sớm nhận ra tài năng bẩm sinh cũng như đạo đức trong sáng của cô bé, ai ai cũng tin rằng sau này Thanh Hoan sẽ làm nên việc lớn. Những ngày tháng tuổi trẻ của bà không chỉ gắn liền với việc học chữ mà còn là sự sẻ chia về tình yêu thương đối với dân làng, giúp đỡ người khó khăn bằng cách dạy học cho trẻ em nghèo và chăm sóc người già neo đơn.

Tập 1 kể lại những bước đi đầu tiên trên con đường học vấn của Độ Thanh Hoan. Với ý chí kiên định, bà vượt qua mọi rào cản xã hội để tiếp tục theo đuổi tri thức. Trong thời đại mà quyền học hành thường chỉ dành cho nam giới, Thanh Hoan vẫn quyết tâm tự học, bất chấp những lời đàm tiếu và sự ngăn cấm của nhiều người trong dòng họ. Các thầy đồ trong làng cũng bị thuyết phục bởi lòng ham học của bà nên đồng ý truyền thụ kinh sách. Chính thời gian này, bà càng hiểu sâu sắc về nỗi khổ của nhiều tầng lớp dân chúng, từ đó nuôi dưỡng khát vọng cống hiến trí tuệ cho xã hội. Những trang đầu của tác phẩm cho thấy Độ Thanh Hoan đã dần trở thành nguồn cảm hứng cho thanh niên trong vùng và là niềm hy vọng đổi thay cho làng xã.

Ngoài nghị lực phi thường, tập một còn làm nổi bật khía cạnh tình cảm gia đình của Độ Thanh Hoan. Bà đặc biệt gắn bó với người mẹ, luôn được mẹ hết lòng động viên dù hoàn cảnh khó khăn. Câu chuyện về những buổi tối hai mẹ con cùng ngồi bên ánh đèn dầu, trò chuyện về thế sự và ước mơ giản dị đã góp phần hình thành nhận thức nhân văn mạnh mẽ nơi Thanh Hoan. Từ những thành công ban đầu trong học tập, bà dần khẳng định vị trí, trở thành biểu tượng cho các giá trị nhân bản về ý chí và lòng trung thực. Qua Độ Thanh Hoan, tập một truyền tải thông điệp sâu sắc về sức mạnh của tri thức, tình yêu thương và sự quả cảm trước thử thách cuộc sống.