Lễ hội Khai ấn Đền Trần Nam Định là một trong những lễ hội văn hóa tâm linh đặc sắc của miền Bắc Việt Nam, được tổ chức thường niên vào dịp đầu năm mới âm lịch tại khu di tích Đền Trần, phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định. Lễ hội nhằm tưởng nhớ công lao các vua Trần – triều đại đã lập nên những chiến công lừng lẫy trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc; đồng thời phát huy truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của người dân Việt Nam. Nét nổi bật của lễ hội là nghi lễ Khai ấn, tượng trưng cho sự mở đầu tốt đẹp, cầu mong may mắn, bình an, và thành đạt trong năm mới. Hàng vạn người từ khắp nơi đổ về Đền Trần để tham dự lễ, xin ấn với hi vọng nhận được sự linh thiêng phù hộ cho công việc, học hành cũng như cuộc sống.

Nghi lễ Khai ấn được tổ chức vào giờ Tý (từ 23h đến 1h sáng) đêm 14 tháng Giêng âm lịch, với những nghi thức trang trọng hội tụ đầy đủ nét tinh túy của truyền thống Việt. Các vị chức sắc chính quyền địa phương cùng Ban quản lý di tích tiến hành rước ấn, mở hòm lấy ấn và thực hiện nghi thức đóng ấn lên giấy; sau đó, ấn này sẽ được phát cho du khách và nhân dân đến xin vào sáng ngày 15 tháng Giêng. Lễ hội không chỉ thu hút đông đảo người dân Nam Định mà còn tạo sức lan tỏa lớn trong cộng đồng người Việt trên toàn quốc. Ngoài phần lễ, phần hội cũng rất sôi động với các tiết mục nghệ thuật truyền thống, múa lân sư rồng, cùng các trò chơi dân gian nhộn nhịp.

Bên cạnh yếu tố tâm linh, lễ hội Khai ấn Đền Trần còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc về truyền thống hiếu học, lòng tự hào dân tộc và đạo lý “đền ơn đáp nghĩa”. Nhiều quan niệm cho rằng xin ấn Đền Trần vừa thể hiện khát vọng phát triển bản thân, vừa hy vọng nhận được sự hỗ trợ vô hình để hoàn thành những mục tiêu trong năm mới. Những giá trị tinh thần này làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của lễ hội suốt nhiều thế kỷ qua. Thông qua sự kiện, Nam Định không chỉ bảo tồn và phát huy nền văn hóa đặc trưng của quê hương mà còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Thành Nam đến bạn bè bốn phương.