Thị trường gạo thế giới đang trải qua nhiều biến động đáng chú ý trong những năm gần đây, đặc biệt dưới tác động của biến đổi khí hậu và các chính sách xuất nhập khẩu của các quốc gia sản xuất lớn. Những quốc gia như Ấn Độ, Thái Lan, và Việt Nam đều giữ vai trò quan trọng trên thị trường này bởi sản lượng gạo dồi dào và khả năng đáp ứng nhu cầu xuất khẩu. Năm 2023, Ấn Độ tạm thời cấm xuất khẩu nhiều loại gạo nhằm ổn định giá trong nước, dẫn đến tình trạng khan hiếm trên thị trường quốc tế và làm tăng giá bán gạo ở nhiều khu vực. Điều này đặt ra áp lực cạnh tranh cho các quốc gia còn lại, đồng thời thúc đẩy các nhà nhập khẩu đa dạng hóa nguồn cung để giảm phụ thuộc vào một vài nước sản xuất truyền thống.

Ở Việt Nam, thị trường gạo cũng có sự dịch chuyển rõ rệt trong cả xuất khẩu lẫn tiêu thụ nội địa. Nhu cầu tăng mạnh ở các thị trường châu Á, châu Phi đã tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu gạo xuất khẩu. Các giống gạo thơm, gạo chất lượng cao ngày càng được ưu tiên trong chính sách phát triển nông nghiệp của Chính phủ. Ngành công nghiệp chế biến, bảo quản và chuỗi cung ứng cũng được cải thiện để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và an toàn, góp phần đưa giá trị gạo Việt lên một vị trí cạnh tranh hơn so với quốc gia khác. Các chương trình hỗ trợ nông dân, ứng dụng công nghệ vào sản xuất đang từng bước cải thiện hiệu quả kinh tế và củng cố vai trò của gạo trong nền nông nghiệp Việt Nam.

Tuy vậy, bên cạnh những cơ hội, thị trường gạo cũng đối mặt với thách thức liên quan đến thời tiết bất thường, diện tích canh tác thu hẹp, thiếu nước tưới tiêu và chi phí đầu vào ngày càng tăng. Việc duy trì chất lượng, ổn định nguồn cung và giá bán hợp lý là bài toán khó cần sự phối hợp từ Chính phủ, doanh nghiệp và người nông dân. Ngoài ra, khi các hiệp định thương mại tự do được ký kết, tiêu chuẩn về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và cam kết phát triển bền vững trở thành tiêu chí bắt buộc mà các nước xuất khẩu gạo phải tuân thủ. Như vậy, để giữ vững vị trí trên thị trường quốc tế, ngành gạo cần không ngừng đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và tối ưu hóa từng khâu trong chuỗi giá trị.