Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên, hay còn gọi là liệt dây thần kinh mặt ngoại biên, là một rối loạn chức năng của dây thần kinh mặt với đặc trưng bởi sự yếu hoặc liệt các cơ vận động phía bên mặt bị ảnh hưởng. Nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh này là liệt Bell, mặc dù các nguyên nhân khác như chấn thương, nhiễm trùng (virus herpes simplex, zona), khối u, hoặc các bệnh lý hệ thần kinh cũng có thể gây ra. Khi tổn thương xảy ra ở đoạn ngoại biên của dây thần kinh mặt, tất cả các nhóm cơ mặt thuộc nửa bên bị tổn thương đều bị ảnh hưởng. Người bệnh thường nhận thấy sự sụp mí, méo miệng khi nói hoặc cười, khó nhắm mắt bên bị liệt, không thể nâng lông mày và có thể gặp các triệu chứng đi kèm như đau sau tai, giảm vị giác hoặc khô mắt, chảy nước mắt.

Sinh lý bệnh học của liệt VII ngoại biên liên quan đến tổn thương sợi vận động của dây thần kinh mặt ở đoạn trước khi vào hạch gối, khiến cho cả phần trên và dưới của khuôn mặt cùng phía bị liệt. Điều này khác biệt so với liệt VII trung ương, khi bệnh nhân chỉ mất vận động phần dưới khuôn mặt đối diện tổn thương do các sợi thần kinh vận động cho phần trên nhận hai nguồn chi phối từ hai bên bán cầu não. Chẩn đoán dựa vào lâm sàng với triệu chứng liệt hoàn toàn một bên mặt, không thể nhăn trán, không thể nhắm kín mắt và không thể cười đều hai bên miệng. Ngoài ra, bác sĩ sẽ tìm kiếm thêm các dấu hiệu như khô mắt, chảy nước mắt nhiều hơn bình thường và mất vị giác ở phần trước của lưỡi.

Để điều trị liệt VII ngoại biên, việc xác định nguyên nhân chính là bước quan trọng đầu tiên. Nếu nguyên nhân là liệt Bell (idiopathic), bệnh nhân thường được chỉ định dùng corticosteroids nhằm giảm viêm và phù nề quanh dây thần kinh mặt, giúp phục hồi chức năng. Trường hợp có nghi ngờ nguyên nhân do virus herpes hoặc zona, thuốc kháng virus có thể được bổ sung. Song song đó, các biện pháp bảo vệ mắt cần được triển khai do bệnh nhân khó nhắm kín mắt, dễ bị tổn thương giác mạc, như nhỏ nước mắt nhân tạo, băng dán mắt khi ngủ. Tập vận động các cơ mặt, vật lý trị liệu cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục, giúp hạn chế di chứng vận động lâu dài. Phần lớn các trường hợp liệt dây VII ngoại biên phục hồi tốt trong vòng từ 2 tuần đến vài tháng nếu được phát hiện và điều trị sớm.