Luật thuế giá trị gia tăng (VAT) là một đạo luật quan trọng trong hệ thống pháp luật thuế của Việt Nam, được Quốc hội thông qua nhằm điều chỉnh các hoạt động liên quan đến việc thu, nộp và quản lý thuế giá trị gia tăng. Thuế giá trị gia tăng là loại thuế gián thu, đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến khi đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Mục tiêu của VAT là tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách Nhà nước, thúc đẩy minh bạch hóa hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời góp phần hạn chế gian lận thương mại, khuyến khích doanh nghiệp xuất hóa đơn. Luật thuế giá trị gia tăng quy định cụ thể về đối tượng chịu thuế, không chịu thuế, các mức thuế suất, nguyên tắc khai thuế, nộp thuế cũng như hoàn thuế, nhằm bảo đảm sự phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội.

Trong luật này, đối tượng chịu thuế là tất cả tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ tại thị trường Việt Nam cũng như các tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa vào Việt Nam. Tuy nhiên, một số hàng hóa, dịch vụ như sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi chưa qua chế biến; dịch vụ y tế, giáo dục; hàng hóa xuất khẩu... được quy định là không chịu thuế hoặc áp dụng mức thuế suất ưu đãi thấp hơn, nhằm khuyến khích chuyển đổi sản xuất, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy xuất khẩu. Về cơ bản, thuế giá trị gia tăng được tính theo phương pháp khấu trừ hoặc trực tiếp tùy thuộc vào quy mô, loại hình doanh nghiệp. Quy định về kê khai, nộp thuế cũng ngày càng được điện tử hóa để thuận tiện, minh bạch và phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực hành chính công.

Luật thuế giá trị gia tăng còn quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan nhà nước và nghĩa vụ của người nộp thuế trong việc thực hiện khai báo, nộp thuế đúng hạn. Để đảm bảo công bằng, minh bạch và chống thất thu ngân sách, những hành vi gian lận, trốn thuế, khai báo sai sự thật đều bị xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật. Ngoài ra, luật cũng cho phép hoàn thuế giá trị gia tăng trong một số trường hợp nhất định như xuất khẩu, đầu tư mới, hoặc mua sắm tài sản cố định đáp ứng điều kiện theo quy định, nhằm khuyến khích hoạt động đầu tư, sản xuất và xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp, góp phần vào sự phát triển ổn định của nền kinh tế quốc dân.