Miệt thứ là một thuật ngữ địa phương được sử dụng phổ biến ở miền Tây Nam Bộ Việt Nam để chỉ những vùng đất xa xôi, hẻo lánh, nằm ven sông rạch hoặc cánh đồng rộng lớn. Từ "miệt" nghĩa là khu vực, vùng; còn "thứ" chỉ các dải đất dài và chia thành nhiều đoạn nhỏ theo từng con kênh hoặc sông. Ngày xưa, khi đi khai hoang, lập nghiệp, người dân miền Tây thường phân chia đất đai thành các "miệt thứ" dựa trên vị trí ven theo các con rạch hay kinh đào, vì thế tên gọi này ra đời để thể hiện đặc trưng địa lý cũng như lịch sử phát triển của vùng đất này.

Ở mỗi miệt thứ, cuộc sống của người dân gắn liền với thiên nhiên, đồng ruộng, và hệ thống sông ngòi dày đặc. Họ hình thành nên những cộng đồng nhỏ, mang nét văn hóa đặc thù của miền sông nước Nam Bộ, từ giọng nói đến cách sinh hoạt hằng ngày. Các miệt thứ nổi tiếng như Miệt Thứ Khánh Hòa, Miệt Thứ Cái Nước, Miệt Thứ Rạch Giá... đều có quá trình hình thành và phát triển riêng, chủ yếu là nơi tiếp nhận các đợt di dân từ miền Trung hoặc miền Bắc vào khai phá, xây dựng cuộc sống mới. Ở đây, tình làng nghĩa xóm rất đậm đà, mọi người thường giúp nhau trong lao động sản xuất và các sinh hoạt cộng đồng, tạo nên nét đẹp giản dị, thân thiện đặc trưng của vùng quê Nam Bộ.

Hiện nay, tuy xã hội đã phát triển, giao thông thuận lợi hơn nhưng khái niệm miệt thứ vẫn được nhắc đến như một biểu tượng gắn liền với ký ức văn hóa và lịch sử của người dân Tây Nam Bộ. Những câu chuyện kể về miệt thứ vừa lưu giữ giá trị truyền thống vừa làm phong phú thêm bản sắc văn hóa của vùng đất sông nước. Nhiều người vẫn tự hào xuất thân từ miệt thứ, bởi đó không chỉ là địa danh mà còn là lời nhắc về một thời gian khó, về ý chí kiên cường và tấm lòng chân chất của những con người quê hương miền Tây.