Khai ấn Đền Trần Nam Định là một trong những lễ hội lớn và linh thiêng bậc nhất ở miền Bắc Việt Nam, diễn ra tại Đền Trần, thành phố Nam Định. Lễ hội được tổ chức vào đêm ngày 14 rạng sáng ngày 15 tháng Giêng âm lịch hàng năm, thu hút hàng vạn người dân và du khách thập phương đổ về. Nguồn gốc của lễ Khai ấn bắt đầu từ triều đại nhà Trần, khi các vị vua tiến hành nghi lễ mở ấn để tế trời đất, cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu, thiên hạ yên vui, đồng thời trao quyền hành chính cho các quan sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán. Lễ Khai ấn không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn là dịp để người dân bày tỏ lòng thành kính đối với các vị vua Trần – những người đã có công lớn trong việc giữ nước và phát triển dân tộc.

Vào đêm khai ấn, nghi lễ được tổ chức trang trọng với các nghi thức truyền thống như dâng hương, tế lễ do các bô lão và hậu duệ dòng họ Trần đảm nhiệm. Sau phần nghi lễ chính, người dân bắt đầu xếp hàng dài trật tự trước sân đền để xin ấn – tờ ấn có đóng dấu của đền tượng trưng cho sự may mắn, thành đạt trong công danh, sự nghiệp. Đối với nhiều người, tờ ấn như lá bùa hộ mệnh giúp họ gặt hái thành công, thuận lợi trong năm mới. Không khí lễ hội náo nhiệt, vừa linh thiêng trang nghiêm, vừa gần gũi với cộng đồng khi mọi người cùng nhau thắp hương nguyện cầu phù hộ.

Ngày nay, lễ Khai ấn Đền Trần không chỉ là sự kiện tín ngưỡng trong phạm vi địa phương mà còn trở thành nét đẹp văn hóa tiêu biểu trên toàn quốc, thu hút đông đảo du khách tham quan, trải nghiệm. Đây là dịp để quảng bá hình ảnh quê hương Nam Định giàu truyền thống, góp phần gìn giữ di sản văn hóa và củng cố tinh thần đoàn kết của cộng đồng. Bên cạnh giá trị lịch sử, lễ hội còn thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế địa phương, tạo điểm sáng trong đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân trong những ngày đầu năm mới.