Luật Cư trú hiện hành của Việt Nam, cụ thể là Luật Cư trú số 68/2020/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 13/11/2020 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2021, đã có nhiều điểm đổi mới quan trọng nhằm phù hợp với thực tiễn quản lý dân cư trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Một trong những thay đổi nổi bật là việc bỏ sổ hộ khẩu giấy, thay thế bằng quản lý cư trú trên cơ sở dữ liệu điện tử. Quy định này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho công dân khi thực hiện các giao dịch liên quan đến đăng ký thường trú, tạm trú hoặc xác nhận về tình trạng cư trú. Đồng thời, các thông tin cá nhân như nơi thường trú, tạm trú được cập nhật liên tục và đồng bộ trên hệ thống, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước và đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Bên cạnh đó, luật quy định rõ các quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc lựa chọn nơi cư trú, đồng thời xác định trách nhiệm của chính quyền địa phương, cơ quan công an và các tổ chức quản lý liên quan. Quy trình đăng ký, thay đổi, xóa bỏ nơi cư trú được thực hiện minh bạch và chặt chẽ, giảm thiểu rủi ro liên quan đến vấn đề gian lận giấy tờ hoặc khai báo sai sự thật. Đặc biệt, Luật Cư trú hiện hành nhấn mạnh nguyên tắc bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân, chỉ hạn chế trong những trường hợp đặc biệt như vì lý do an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc theo quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Những quy định mới này góp phần xây dựng một môi trường sống trật tự, an toàn và bình đẳng hơn cho mọi người dân.

Ngoài ra, Luật Cư trú hiện hành cũng tập trung vào vấn đề bảo mật và bảo vệ thông tin cá nhân của công dân trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc quản lý, tiếp cận và sử dụng thông tin cư trú phải tuân thủ đúng quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đảm bảo quyền riêng tư và ngăn chặn các hành vi lạm dụng, xâm phạm quyền lợi của người dân. Đồng thời, việc kết nối dữ liệu dân cư với các lĩnh vực như giáo dục, y tế, lao động - việc làm... sẽ hỗ trợ cho công tác quản lý đồng bộ và hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy quá trình số hóa nền hành chính công, hướng tới nền tảng Chính phủ điện tử và phục vụ tốt nhu cầu của xã hội hiện đại.