Văn học dân gian là kho tàng tri thức, tình cảm và nghệ thuật vô giá của nhân dân, được lưu truyền từ đời này qua đời khác bằng hình thức truyền miệng. Các thể loại của văn học dân gian vô cùng phong phú, nhưng có thể kể đến những thể loại tiêu biểu như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, truyện cười, tục ngữ, ca dao, truyện thơ, chèo, tuồng... Thần thoại thường phản ánh thế giới quan nguyên thủy của con người về sự hình thành vũ trụ, thiên nhiên và giải thích các hiện tượng tự nhiên, thần linh bằng trí tưởng tượng phong phú. Truyền thuyết lại gắn với các nhân vật hoặc sự kiện lịch sử có thật, được thần thánh hóa hoặc kỳ ảo hóa, góp phần giáo dục tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc.

Một thể loại phổ biến nữa là cổ tích, những câu chuyện thường kể về số phận của con người thuộc các tầng lớp thấp trong xã hội như người mồ côi, người em út, người lao động nghèo khổ… Qua các thử thách, nhân vật chính thường được thần linh giúp đỡ, vượt lên số phận và cuối cùng nhận được hạnh phúc. Ngoài ra, truyện cười nhấn mạnh yếu tố giải trí, phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội thông qua tiếng cười dí dỏm, sâu cay nhưng nhân văn. Bên cạnh đó, tục ngữ, ca dao là những câu nói ngắn gọn, súc tích, giàu hình ảnh, thể hiện kinh nghiệm sống, đạo lý làm người và tâm hồn lãng mạn của người Việt Nam, được lưu truyền rộng rãi qua nhiều thế hệ.

Không chỉ dừng lại ở truyện kể, văn học dân gian còn có các thể loại diễn xướng như hát chèo, hát tuồng, hát múa dân gian. Những thể loại này vừa là nghệ thuật biểu diễn mang tính tập thể vừa là cách gửi gắm tâm tư, nguyện vọng và khát vọng sống đẹp của cộng đồng. Sự đa dạng thể loại đã tạo nên vẻ đẹp riêng biệt và sức sống lâu bền cho kho tàng văn học dân gian Việt Nam, trở thành nền tảng hình thành bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, lối sống và ý chí vươn lên của con người qua các thời kỳ lịch sử.