Hạn hán và xâm nhập mặn là hai hiện tượng thiên tai ngày càng phổ biến ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long, tác động mạnh mẽ đến đời sống người dân và sản xuất nông nghiệp. Hạn hán xảy ra khi lượng mưa giảm nhiều so với trung bình, kéo dài liên tục dẫn đến sự thiếu hụt nước ngọt cho sinh hoạt cũng như sản xuất. Trong lúc đó, xâm nhập mặn diễn ra khi mực nước biển dâng cao và lưu lượng nước ngọt từ thượng nguồn sông Mekong về giảm thấp, khiến nước biển len lỏi sâu vào nội đồng, làm tăng độ mặn trong nguồn nước tưới tiêu, sinh hoạt của người dân. Sự kết hợp giữa hạn hán và xâm nhập mặn không chỉ gây ra khan hiếm nước ngọt mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất cây trồng, đặc biệt là lúa gạo - mặt hàng chủ lực của vùng.

Những năm gần đây, hiện tượng này diễn ra ngày càng phức tạp do tác động kép của biến đổi khí hậu và các công trình thủy điện ở thượng nguồn sông Mekong. Nhiều địa phương như Bến Tre, Sóc Trăng, Tiền Giang đã phải đối diện với tình trạng thiếu nước sinh hoạt trầm trọng, hàng nghìn hecta lúa và cây ăn trái bị thiệt hại hoặc mất trắng. Bên cạnh đó, xâm nhập mặn còn làm giảm chất lượng đất đai và nguồn nước, tác động lâu dài tới môi trường tự nhiên cũng như kinh tế của khu vực. Đường xá, trường học, cơ sở y tế và nhiều công trình dân sinh khác cũng bị ảnh hưởng khi nước mặn xâm nhập sâu, đe dọa trực tiếp đến sinh hoạt và sức khỏe cộng đồng.

Trước tình hình này, chính quyền và người dân địa phương đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thích ứng và giảm thiểu thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn gây ra như xây dựng hệ thống cống ngăn mặn, trữ nước ngọt, chuyển đổi cây trồng vật nuôi phù hợp với điều kiện nhiễm mặn hoặc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong quản lý nguồn nước và sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra, việc nâng cao ý thức cộng đồng về sử dụng nước tiết kiệm, tái chế nước và phối hợp giữa các ngành, địa phương trong vùng cũng rất cần thiết. Đối mặt với biến đổi khí hậu, sự chung tay của toàn xã hội là yếu tố quyết định giúp đồng bằng sông Cửu Long vượt qua những thách thức của hạn hán và xâm nhập mặn, hướng tới sự phát triển bền vững trong tương lai.