Hải quân Nhân dân Việt Nam đã ghi dấu nhiều chiến công xuất sắc trong lịch sử đấu tranh bảo vệ tổ quốc. Trong kháng chiến chống Mỹ, trận chiến ngày 2/8 và 5/8/1964 tại vùng biển miền Bắc đã đi vào lịch sử, khi các lực lượng hải quân phối hợp cùng radar bờ biển phát hiện và kiên cường chiến đấu, bắn cháy tàu khu trục hiện đại Maddox của Mỹ, mở đầu truyền thống anh dũng trên biển. Tiếp đó, ngày 11/11/1967, hải quân Việt Nam lại lập chiến công vang dội trong trận vận động tác chiến tại vùng biển Hòn Gai - Quảng Ninh, dùng tàu phóng lôi và pháo bờ tiêu diệt một số tàu chiến đối phương, bảo vệ vững chắc tuyến đường vận chuyển huyết mạch miền Bắc.

Chuyển sang thời kỳ bảo vệ chủ quyền biển đảo, trận chiến ngày 14/3/1988 tại đảo đá Gạc Ma (Trường Sa) là minh chứng cho bản lĩnh thép của cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam khi bất ngờ bị tấn công, đã kiên quyết bảo vệ quốc kỳ, giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Ngoài ra, những chiến dịch bảo vệ đảo Cô Lin, Len Đao cùng nhiều hoạt động tuần tra, cứu hộ, chống buôn lậu, tham gia phòng chống thiên tai còn thể hiện vai trò quan trọng của Hải quân Việt Nam hiện nay trong giữ gìn an ninh, trật tự và phát triển kinh tế biển, bảo vệ vững chắc chủ quyền vùng trời, vùng biển, thềm lục địa của đất nước.