Đêm xoang Tây Nguyên thường gợi nhớ về một không gian vừa bí ẩn, vừa phóng khoáng giữa núi rừng bao la. Ánh trăng vàng mơ phủ lên mái nhà sàn đơn sơ, sau những lũy tre uốn mình trước làn gió nhẹ, tiếng cồng chiêng văng vẳng vang lên hòa quyện cùng nốt nhạc ngân dài từ cây đàn t’rưng. Người dân từ khắp bản làng quây quần bên đống lửa lớn, hơi ấm lan tỏa xua tan cái lạnh se sắt của vùng cao. Những gương mặt rám nắng thoáng nét hồi hộp mà tràn ngập niềm tự hào lưu truyền truyền thống ngàn đời khi bắt đầu điệu múa Xoang – điệu múa linh thiêng thể hiện sự kết nối giữa con người với đất trời.

Vũ điệu Xoang của đồng bào Tây Nguyên nói riêng mang trong mình hơi thở của đại ngàn và khát vọng hòa hợp với tự nhiên. Các cô gái, chàng trai khoác trên mình bộ trang phục truyền thống, từng bước chân nhịp nhàng theo nhịp chiêng réo rắt, tay uyển chuyển mô phỏng những hình ảnh của cây rừng, của nước, của chim muông. Mỗi động tác không chỉ đẹp mắt mà còn chứa đựng ý nghĩa sâu xa về sự sinh tồn, về tâm linh và sự đoàn kết cộng đồng. Tiếng hát Ê Đê, Ba Na, Gia Rai … vang lên trầm bổng, khoẻ khoắn, tiếp nối nhau hòa thành bản giao hưởng đầy sức sống. Cảm xúc của người dự hội như được nâng lên, bừng cháy cùng ánh lửa và âm nhạc.

Khi đêm đã khuya, tiếng Xoang vẫn chưa dứt, ánh mắt mọi người trong đám hội lấp lánh ánh sáng của niềm tin và hy vọng. Đối với người Tây Nguyên, đêm xoang không chỉ là dịp lễ hội mà còn là lúc tưởng nhớ cội nguồn, gửi gắm lời cầu nguyện cho một mùa vụ bội thu, cho sức khỏe, bình an và sự trường tồn. Những câu chuyện cổ tích về thần núi, thần sông được kể lại bên ché rượu cần, dệt nên một không gian văn hóa đặc sắc đậm đà bản sắc y như chính núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ. Đêm xoang đi vào lòng người, để lại dư âm khó phai về đời sống tinh thần nồng ấm và gắn bó của đồng bào nơi đây.