“Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi là một trong những tác phẩm nổi bật của văn học thiếu nhi Việt Nam, đồng thời cũng là bức tranh sinh động về thiên nhiên và con người Nam Bộ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Tác phẩm xoay quanh hành trình lưu lạc của bé An – một cậu bé thông minh, hồn nhiên và giàu nghị lực, phải rời quê nhà vì chiến tranh. Trong quãng đường xa xôi giữa vùng đất rừng phương Nam rộng lớn, An không chỉ học cách tự lập, trưởng thành mà còn cảm nhận được tình đất, tình người sâu nặng của những con người nơi đây. Sự gắn bó và đoàn kết của cộng đồng dân cư miền Tây sông nước khiến người đọc rung động trước vẻ đẹp bình dị, giàu tình thương của đời sống Nam Bộ.

Cảnh sắc thiên nhiên được Đoàn Giỏi miêu tả bằng ngòi bút tinh tế, vừa hùng vĩ, vừa nên thơ: những cánh rừng tràm xanh biếc, dòng sông Cửu Long cuồn cuộn chảy, bầy chim bay rợp trời, tiếng cá quẫy, tiếng chim kêu tạo thành bản hòa ca sống động của miền đất phương Nam. Qua lời kể của ông Ba – người dẫn dắt An trên con đường phiêu lưu – độc giả như được thả hồn vào thế giới hoang sơ, phong phú của Nam Bộ. Thiên nhiên nơi đây không chỉ là cảnh vật mà còn là người bạn, là nguồn sống của bao phận đời lam lũ, kiên cường. Tác giả khéo léo gửi gắm lòng yêu thương đất nước sâu sắc khi mô tả từng dòng nước, bãi lầy, khu rừng, để rồi tình yêu ấy trở thành sức mạnh cho con người vượt lên gian khó, kiên trì chiến đấu bảo vệ quê hương.

Bên cạnh vẻ đẹp thiên nhiên, “Đất rừng phương Nam” còn hiện lên với những chân dung nhân vật đậm nét: từ ông Ba chất phác, nghĩa hiệp, đến bác Ba Phi sôi nổi, hài hước, hay chú Võ Tòng khẳng khái, mạnh mẽ. Mỗi người đều mang trong mình tấm lòng son sắt, yêu thương đồng bào, hy sinh cho quê hương. Tình bạn giữa An với Cò, với các bạn nhỏ vùng rừng Nam Bộ trong trẻo, chân thật, gắn bó trên cùng một chí hướng: cùng nhau vượt qua thử thách, cùng nhau hướng tới tương lai tốt đẹp. Qua đó, tác phẩm không chỉ kể một câu chuyện hấp dẫn mà còn truyền tải những bài học quý giá về nhân cách, lòng nhân ái và niềm tin mãnh liệt vào con người, vào đất nước Việt Nam kiên cường.