Cơm hến là một món ăn đặc trưng của vùng đất Huế, có lịch sử tồn tại và phát triển gắn liền với cuộc sống thường nhật của người dân nơi đây. Theo các nhà nghiên cứu về văn hóa ẩm thực, cơm hến ra đời từ những bữa cơm đơn sơ của người lao động sống ven sông Hương, đặc biệt là ở Cồn Hến - một cù lao nhỏ thuộc phường Vĩ Dạ. Do sống gần dòng nước, người dân đã tận dụng nguồn hến dồi dào trên sông để chế biến thành những món ăn dân dã, trong đó nổi bật nhất là cơm hến.

Ban đầu, cơm hến chỉ đơn giản là món cơm nguội trộn với hến luộc, thêm chút gia vị để đỡ nhạt miệng. Tuy nhiên, theo thời gian, món ăn này đã được hoàn thiện và nâng tầm nhờ sự sáng tạo của người dân địa phương. Họ bổ sung thêm rau sống, miếng tóp mỡ, bánh đa, đậu phộng rang, cùng với nước hến ngọt thanh để tạo nên sự hài hòa giữa các hương vị. Chính sự biến tấu và hòa quyện độc đáo này đã làm cho cơm hến không chỉ là món ăn phổ thông mà còn trở thành biểu tượng ẩm thực của xứ Huế, thu hút đông đảo du khách gần xa.

Nguồn gốc cơm hến không chỉ phản ánh rõ nét tính tiết kiệm và sự khéo léo trong chế biến của người dân xưa, mà còn thể hiện văn hóa lắng đọng qua từng nguyên liệu bình dị có mặt trên bàn ăn. Mỗi thành phần của cơm hến đều chứa đựng câu chuyện về cuộc sống mưu sinh bên dòng sông, sự kết nối chặt chẽ giữa thiên nhiên và con người. Trải qua bao năm tháng, cơm hến vẫn giữ được hương vị đặc trưng, trở thành biểu tượng của sự chăm chỉ, sáng tạo và gắn bó cộng đồng trong lòng thành phố Huế thơ mộng.