Rồng Việt Nam là một hình tượng linh thiêng và độc đáo, gắn liền với đời sống tâm linh và văn hóa của dân tộc Việt. Từ xa xưa, rồng xuất hiện trong truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ, được coi là tổ tiên chung của người Việt, mang đậm dấu ấn dân gian và truyền thống lâu đời. Khác với rồng trong huyền thoại phương Tây thường gắn với hình ảnh bạo lực, dữ tợn, rồng Việt Nam lại mang biểu tượng của sự cao quý, quyền lực tối thượng và sức mạnh bảo vệ muôn loài. Hình dáng rồng Việt uyển chuyển, mềm mại, thân dài uốn lượn thể hiện tinh thần mềm dẻo, linh hoạt của con người Việt Nam trước thiên nhiên dữ dội và biến động của thời cuộc.

Trong nghệ thuật cổ truyền, hình tượng rồng xuất hiện phổ biến trên các công trình kiến trúc như đình, chùa, cung điện vua chúa, hay trên đồ gốm, tranh dân gian. Mỗi thời kỳ lịch sử, rồng lại có nét tạo hình riêng, như rồng thời Lý uy nghiêm với năm móng, rồng thời Trần khỏe khoắn, mạnh mẽ, hay rồng thời Nguyễn mềm mại, chau chuốt hơn. Dù biến đổi theo dòng chảy nghệ thuật, nhưng ý nghĩa rồng luôn gắn bó với khát vọng thịnh vượng, sức mạnh tinh thần và niềm tự hào dân tộc. Ngày nay, rồng tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều sáng tác nghệ thuật hiện đại, đồng thời là biểu tượng quảng bá đặc trưng cho hình ảnh Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở truyền thuyết hay hình thức thẩm mỹ, rồng còn biểu thị cho khí chất và khát vọng của người Việt. Quan niệm “con Rồng cháu Tiên” đã nuôi dưỡng niềm tin về dòng giống cao quý, thúc đẩy mỗi người hướng đến lối sống nhân ái, mạnh mẽ vượt qua thử thách và sáng tạo không ngừng. Trong lễ hội truyền thống, hình ảnh múa rồng thường được tái hiện với mong muốn cầu may, trừ tà và mang lại hòa bình, hạnh phúc cho cộng đồng. Như vậy, qua nhiều thế hệ, rồng đã trở thành phần máu thịt không thể thiếu của văn hóa Việt Nam, vừa là di sản trí tuệ, vừa là nguồn năng lượng thiêng liêng nuôi dưỡng tâm hồn biết bao thế hệ người Việt.