Nguyễn Thị Chuột là một trong những người dân Ba Chúc từng sống, chứng kiến và trải qua bi kịch kinh hoàng của thảm sát Ba Chúc năm 1978. Bà sinh ra và lớn lên trong vùng quê nghèo sát biên giới Tây Nam, hàng ngày gắn bó với ruộng đồng, nhà cửa đơn sơ bên sự yên bình hiếm hoi giữa những bất ổn. Khi chiến sự nổ ra, những đêm tháng Tư năm ấy, sự tàn ác đã ập đến khiến cuộc sống của bà cùng gia đình và nhiều hàng xóm bị đảo lộn mãi mãi. Tiếng súng, tiếng trẻ khóc, tiếng la hét hòa cùng nỗi sợ hãi đến tận cùng trải dài khắp con hẻm nhỏ của ngôi làng, in dấu mãi trong ký ức bà Chuột ngay cả khi thời gian đã trôi qua hơn bốn mươi năm.

Sau thảm sát, bà Nguyễn Thị Chuột là một trong số ít người may mắn sống sót. Những mất mát quá lớn khiến bà luôn day dứt khôn nguôi; bà đã tận mắt chứng kiến cảnh cha mẹ, người thân, hàng xóm bị sát hại hoặc buộc phải trốn chạy trong tuyệt vọng. Bà trở thành nhân chứng cho những câu chuyện đầy đau thương, không chỉ kể lại với người thân mà còn với các đoàn khách, nhà nghiên cứu, học sinh về sau khi họ đến Ba Chúc tìm hiểu. Những ký ức đó, dù muốn quên cũng mãi khắc sâu trong tâm trí bà, nhắc nhở về giá trị của hòa bình, sự sẻ chia và lòng nhân ái giữa con người với nhau.

Dù không ai mong muốn sống qua những ngày tháng bi kịch như vậy, nhưng bà Nguyễn Thị Chuột đã chọn tiếp tục sống, làm việc và gửi những nỗi đau ấy vào mong ước thế hệ sau sẽ được bình yên. Nỗi đau, ký ức của bà được lưu truyền thành di sản tinh thần quý báu, giúp mọi người ý thức hơn về hậu quả của chiến tranh, đồng thời cảm nhận sức mạnh của sự kiên cường, nghị lực từ những người phụ nữ miền quê như bà. Cuộc đời của bà Chuột là minh chứng sống động nhất về sự hồi sinh từ nỗi đau, về khả năng vượt lên trên số phận để giữ gìn tình người và niềm tin vào hòa bình cho mai sau.