Điều 36 của Hiến pháp năm 2013 quy định về lĩnh vực hôn nhân và gia đình, nhấn mạnh vai trò quan trọng của nhà nước trong việc bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình trên nền tảng tiến bộ, tự do, tự nguyện, một vợ một chồng, bình đẳng giữa vợ và chồng. Nội dung cốt lõi của điều khoản này là đảm bảo quyền tự do kết hôn và ly hôn, cấm các hành vi cưỡng ép, lừa dối, cản trở kết hôn, bắt buộc ly hôn, duy trì tập quán lạc hậu hoặc tạo ra sự phân biệt đối xử trong đời sống hôn nhân và gia đình. Nhà nước khuyến khích các giá trị đạo đức, giữ gìn truyền thống tốt đẹp của gia đình và dân tộc, đồng thời đảm bảo quyền bình đẳng giới, quyền của trẻ em, người cao tuổi và những thành viên yếu thế trong gia đình.

Điều 36 không chỉ phản ánh cam kết của Nhà nước về công nhận, bảo vệ và phát triển các giá trị nhân văn sâu sắc trong gia đình, mà còn là cơ sở pháp lý vững chắc để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công dân. Việc quy định rõ ràng nền tảng của hôn nhân trên sự bình đẳng, tự do và tự nguyện giúp hạn chế tình trạng hôn nhân ép buộc, bạo lực gia đình, mua bán người dưới danh nghĩa kết hôn, cũng như góp phần nâng cao vị thế của phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới trong xã hội hiện đại. Từ đó, mỗi cá nhân đều có quyền tự quyết trong việc xây dựng hạnh phúc gia đình và cùng nhau vun đắp các giá trị truyền thống tốt đẹp mà xã hội Việt Nam coi trọng.

Bên cạnh đó, Điều 36 còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh và định hướng các quy phạm pháp luật liên quan đến hôn nhân và gia đình, tạo nền tảng cho các bộ luật chuyên ngành như Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới hay Luật Trẻ em. Việc Nhà nước khẳng định việc cấm các hủ tục, tập quán lạc hậu trong hôn nhân không chỉ góp phần xóa bỏ bất công, ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực mà còn phù hợp với thông lệ quốc tế về bảo vệ quyền con người. Từ đó, hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa.