Nhà nước phong kiến đầu tiên ở Việt Nam là nhà nước của các vua Hùng, hay còn gọi là nhà nước Văn Lang. Theo các truyền thuyết và sử sách như “Đại Việt sử ký toàn thư” hay “Lĩnh Nam chích quái”, các vua Hùng đã lập ra nhà nước Văn Lang vào khoảng thế kỷ thứ VII trước Công nguyên. Đây cũng là thời kỳ mở đầu cho chế độ phong kiến sơ khai ở Việt Nam với sự hình thành của các bộ lạc và sự thống nhất dưới quyền cai trị của vua Hùng. Nhà nước này đặt nền móng cho sự phát triển của xã hội, văn hóa, kinh tế và chính trị Việt Nam trong các giai đoạn sau.

Tuy kết cấu nhà nước lúc này còn mang tính chất sơ khai, tập quyền chưa cao và dựa phần lớn vào liên minh các bộ lạc, nhưng sự xuất hiện của các thiết chế nhà nước như chức vụ Lạc Vương, Lạc Hầu, Lạc Tướng đã thể hiện những bước tiến lớn về tổ chức bộ máy cai trị. Xã hội Văn Lang chủ yếu vẫn dựa vào nông nghiệp trồng lúa nước, sinh sống làm ăn quần tụ tại các thung lũng ven sông và vùng đồng bằng trung du Bắc Bộ, Trung Bộ. Sự tồn tại lâu dài của nhà nước Văn Lang – Âu Lạc khoảng 18 đời Hùng Vương không chỉ thể hiện sự ổn định chính trị mà còn củng cố ý thức thống nhất dân tộc và truyền thống yêu nước cho các thế hệ người Việt sau này.

Sau nhà nước Văn Lang, đến thời An Dương Vương với nhà nước Âu Lạc, tổ chức nhà nước phong kiến trở nên phát triển hơn, đánh dấu rõ nét sự thay đổi từ xã hội thị tộc sang xã hội có tổ chức chính quyền nhà nước trung ương tập quyền hơn. Những thành tựu về quân sự, xây dựng hệ thống thành lũy như thành Cổ Loa hay công cuộc cải tiến nông nghiệp, thủy lợi, kỹ thuật đúc đồng càng khẳng định sự tiến bộ và vai trò quan trọng của các nhà nước phong kiến sơ khai này trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Nhà nước Văn Lang – Âu Lạc thực sự đã đặt nền tảng vững chắc cho sự hình thành và phát triển của các triều đại phong kiến Việt Nam sau này.