Tranh vẽ dân gian là một loại hình nghệ thuật truyền thống của Việt Nam, được lưu truyền qua nhiều thế hệ với những giá trị văn hóa độc đáo. Những bức tranh này thường phản ánh cuộc sống sinh hoạt, tín ngưỡng, lễ hội và cảnh sắc thiên nhiên của người dân lao động. Chất liệu sử dụng cho tranh dân gian khá đa dạng, từ giấy dó đến vải và gỗ, còn màu sắc chủ yếu được tạo ra từ các nguyên liệu tự nhiên như lá cây, than củi, vỏ sò hoặc đất. Mỗi vùng miền lại có những nét đặc trưng riêng, nổi bật nhất là tranh Đông Hồ ở Bắc Ninh, tranh Hàng Trống tại Hà Nội, và tranh Kim Hoàng ở vùng ngoại ô Hà Nội.

Nội dung trong tranh dân gian thường giản dị, dễ hiểu nhưng chứa đựng triết lý sâu sắc về nhân sinh quan và ước mơ của người dân. Hình ảnh đàn lợn, đám cưới chuột, cảnh chăn trâu thổi sáo hay đấu vật không chỉ mang lại cảm giác gần gũi, mà còn thể hiện thái độ lạc quan, tình yêu cuộc sống. Đặc biệt, tranh dân gian thường dùng lối vẽ cách điệu, phóng khoáng, đường nét khỏe khoắn, chú trọng sự đối xứng và hài hòa giữa các yếu tố. Qua đó, nghệ nhân muốn gửi gắm thông điệp về một cuộc sống an vui, hạnh phúc và đoàn kết cộng đồng.

Ngày nay, dù trải qua nhiều biến đổi của xã hội hiện đại, tranh dân gian vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt. Nhiều gia đình vẫn treo tranh dân gian vào dịp Tết Nguyên Đán, như một cách cầu mong may mắn, sung túc và bình an cho năm mới. Các nghệ nhân và tổ chức bảo tồn không ngừng tìm cách lan tỏa giá trị nghệ thuật này bằng việc tổ chức triển lãm, lớp học, phục dựng kỹ thuật vẽ truyền thống. Điều đó góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và thúc đẩy sự sáng tạo của thế hệ trẻ, đưa tranh dân gian Việt Nam đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước.