Việt Nam là một quốc gia có quy mô dân số lớn trong khu vực Đông Nam Á, với số lượng dân cư liên tục tăng trưởng qua từng năm. Theo dữ liệu mới nhất từ Tổng cục Thống kê công bố năm 2024, dân số Việt Nam đã đạt khoảng trên 100 triệu người, đứng thứ ba ở Đông Nam Á, chỉ sau Indonesia và Philippines. Mật độ dân số trung bình của cả nước ở mức cao, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, nơi tập trung đông đúc dân cư nhập cư từ các tỉnh lân cận. Sự phân bổ dân số giữa các vùng miền có sự chênh lệch rõ rệt, các đô thị đang ngày càng phát triển còn các vùng núi, nông thôn vẫn duy trì dân số ổn định hoặc thậm chí có xu hướng giảm nhẹ do di cư.

Cơ cấu dân số của Việt Nam hiện nay đang trong giai đoạn “cơ cấu dân số vàng”, nghĩa là tỷ lệ người trong độ tuổi lao động chiếm tỉ trọng lớn so với tổng dân số. Điều này tạo ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế, tận dụng tốt nguồn lực lao động trẻ, năng động cho các ngành công nghiệp, dịch vụ, cũng như thúc đẩy tiêu dùng nội địa mạnh mẽ. Tuy nhiên, quy mô dân số lớn cũng đặt ra thách thức không nhỏ về đảm bảo việc làm, nhà ở, y tế, giáo dục và phát triển bền vững. Sự gia tăng dân số tại các thành phố lớn kéo theo áp lực hạ tầng giao thông, môi trường sống và nhu cầu phát triển các khu đô thị mới, yêu cầu chính sách điều tiết phân bố dân cư hiệu quả hơn trong tương lai.

Bên cạnh đó, tỷ lệ sinh tiếp tục có dấu hiệu giảm dần, phù hợp với xu thế chuyển dịch cơ cấu dân số ở các quốc gia phát triển. Các chương trình kế hoạch hóa gia đình, nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản được triển khai sâu rộng, góp phần kiềm chế tốc độ tăng dân số tự nhiên. Việc duy trì kiểm soát tăng trưởng dân số giúp Nhà nước chủ động hơn trong hoạch định và phân bổ nguồn lực phát triển, hướng tới mục tiêu chất lượng dân số, nâng cao tuổi thọ, cải thiện đời sống vật chất – tinh thần cho mọi nhóm cư dân trong xã hội.