Bánh cáy là một trong những đặc sản nổi tiếng của vùng quê Thái Bình, có nguồn gốc lâu đời và gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa của người dân nơi đây. Sở dĩ loại bánh này có tên gọi là “bánh cáy” bởi hình dáng, màu sắc cũng như các nguyên liệu làm nên chiếc bánh đều liên quan mật thiết đến hình ảnh con cáy – một loài giáp xác sống nhiều ở các vùng đồng bằng Bắc Bộ. Khi bóc tách từng lớp bánh, người ta dễ dàng nhận thấy những miếng mứt gừng, lạc, hạt vừng, từng thỏi xốp làm từ cốm giã, hòa quyện với đường và mỡ lợn, tạo thành những mảng màu sặc sỡ và phần nào mô phỏng theo trứng của con cáy (một loại cua nhỏ). Chính vì thế, người xưa đã đặt tên cho món ăn này là “bánh cáy”, như một cách lưu giữ hình ảnh gần gũi của đồng quê trong ẩm thực truyền thống.

Thêm vào đó, bánh cáy không chỉ đơn thuần là món ăn, mà còn tượng trưng cho sự sáng tạo và khéo léo của người dân nơi đây. Dưới bàn tay tài hoa của những người thợ làm bánh, từng nguyên liệu giản dị như cốm non, gạo nếp, mứt bí, vỏ quýt, lạc, vừng… đều được lựa chọn kỹ lưỡng rồi chế biến công phu. Các thanh bánh sau khi ép khuôn có hình dáng giống những mảng trứng cáy bám trên bụng mẹ cáy trong mùa sinh sản, vừa độc đáo vừa gợi nhớ về môi trường tự nhiên và văn hóa lúa nước của đồng bằng Bắc Bộ. Nhờ ý nghĩa sâu xa đó, bánh cáy không chỉ là đặc sản mà còn trở thành nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong mỗi dịp lễ, Tết của người Việt, đặc biệt là ở Thái Bình.