Cây gạo, còn gọi là cây mộc miên, là loài cây thân gỗ cao lớn quen thuộc ở khắp các làng quê Việt Nam. Vào mùa xuân, cây gạo bừng nở những chùm hoa đỏ rực rỡ như ngọn lửa cháy ở đầu làng, tạo nên một hình ảnh nổi bật không thể nào quên. Thân cây to, vỏ sần sùi, nhiều gai nhọn và tán lá rộng che bóng mát xuống mặt đất. Khi hoa rụng hết, cây chỉ còn lại những cành trơ trụi, mạnh mẽ vươn lên trời xanh, càng làm nổi bật vẻ đẹp mộc mạc mà uy nghi của nó trong cảnh quan đồng quê. Dưới gốc cây gạo, người ta thường thấy những bầy trâu bò nhởn nhơ gặm cỏ hoặc trẻ nhỏ nô đùa, mang lại cảm giác yên bình trong khung cảnh làng quê thanh bình.

Hoa gạo tỏa sắc đỏ thắm giữa nền trời xanh biếc là đề tài bất tận cho thi ca, hội họa Việt Nam. Những cánh hoa dày, mềm như nhung, khi rụng xuống trải đầy mặt đất như một tấm thảm đỏ rực rỡ. Khi hoa gạo nở, ong bướm kéo về hút mật, chim chóc ríu rít trên cành tạo nên bức tranh sống động chan hòa sức sống. Quả gạo khi già sẽ tự bung ra, tung bay những sợi tơ trắng mịn màng, cũng chính là nguyên liệu để người dân vùng quê làm gối hoặc chăn đệm thủ công. Chính sắc màu và sức sống của cây gạo đã lưu giữ biết bao ký ức tuổi thơ và gắn bó với những câu chuyện truyền thuyết, tín ngưỡng của làng quê Việt Nam.

Không chỉ có giá trị thẩm mỹ, cây gạo còn là biểu tượng tâm linh trong đời sống của người Việt. Nhiều ngôi làng chọn cây gạo làm nơi dựng đình làng hoặc miếu thờ thần linh bảo hộ. Người dân tin rằng cây gạo linh thiêng, là nơi trú ngụ của các vị thần hoặc những linh hồn che chở cho làng xóm. Vì vậy, cây gạo thường được gìn giữ cẩn thận qua nhiều thế hệ, trở thành chứng nhân thầm lặng cho sự thay đổi của thời gian và cuộc sống. Cây gạo không chỉ làm đẹp quê hương mà còn in sâu trong tâm thức người Việt như một biểu tượng của sự kiên cường, gắn bó với quê hương đất nước.