Nghệ thuật thơ Nguyễn Trãi là sự kết tinh hài hòa giữa tư tưởng nhân văn sâu sắc và những sáng tạo độc đáo về hình thức ngôn từ. Thơ ông nổi bật bởi khả năng vận dụng linh hoạt các thể thơ truyền thống như thất ngôn, lục bát, song thất lục bát, vừa giữ nét thanh nhã, hàm súc của văn chương cổ điển, vừa có tính cách tân mới mẻ. Tuy không quá cầu kỳ về mặt tu từ, nhưng Nguyễn Trãi luôn biết chọn những hình ảnh quen thuộc đời thường như tre, chuối, cau, chim sẻ để diễn tả cảnh vật, tâm tư; từ đó tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, sống động, thấp thoáng chất dân gian mà mang đậm dấu ấn cá nhân. Những chọn lọc và biến đổi ấy vừa thể hiện tinh thần tự do phóng khoáng, vừa cho thấy ông luôn hướng đến sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người.

Những bài thơ của Nguyễn Trãi không chỉ đặc sắc ở ý thơ mà còn ở thủ pháp nghệ thuật tả cảnh ngụ tình. Nhà thơ thường dùng cảnh sắc thiên nhiên để gửi gắm tâm sự, nỗi lòng trăn trở với thời cuộc, đất nước. Ví dụ, trong những câu thơ miêu tả trăng, mây, mùa thu hay vườn chuối, Nguyễn Trãi không chỉ khiến người đọc cảm nhận được vẻ đẹp bình dị, gần gũi mà còn nhận ra nỗi cô đơn, khắc khoải, lòng yêu nước thầm lặng giữa chốn lặng lẽ. Ý thơ và hình ảnh quyện hòa, tạo nên chiều sâu nội tâm đặc biệt, từ đó tạo dấu ấn riêng cho hồn thơ Nguyễn Trãi. Chính kĩ thuật mô tả ý tình hàm súc, đa nghĩa đã giúp thơ ông vượt qua ranh giới của cái thực, đạt tới giá trị biểu tượng nghệ thuật cao.

Ngoài ra, ngôn ngữ thơ Nguyễn Trãi giản dị mà gần gũi, giàu sức gợi, dễ đi vào lòng người. Ông không chạy theo sự bóng bẩy như một số văn nhân đương thời mà chú ý khai thác tiềm lực của tiếng Việt, sử dụng nhiều từ Hán Việt nhưng vẫn đan cài các lời nói dân gian, thành ngữ để tăng sức truyền cảm. Sự kết hợp giữa phong cách trang trọng và tự nhiên khiến cho thơ Nguyễn Trãi vừa uyên bác, vừa dung dị. Nhờ vậy, thơ ông không chỉ là tâm tình riêng tư của cá nhân mà còn trở thành tiếng nói chung của quần chúng, chan chứa lòng yêu nước, yêu người, đồng thời khắc sâu dấu ấn nghệ thuật đầy sáng tạo trong nền thơ ca Việt Nam trung đại.