Chống chế là một thái độ hoặc hành động nhằm giải thích, biện minh cho sai sót, thiếu sót của bản thân mà không thừa nhận trách nhiệm hay nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Khi bị chỉ trích hoặc đặt câu hỏi về một khuyết điểm nào đó, nhiều người có xu hướng chống chế bằng cách đưa ra những lý do, hoàn cảnh để giảm nhẹ lỗi lầm thay vì chấp nhận và tìm cách khắc phục. Chống chế bắt nguồn từ tâm lý tự bảo vệ bản thân, ngại đối diện với khuyết điểm hoặc sợ mất mặt trước người khác. Hành vi này không chỉ xuất hiện ở cá nhân mà đôi khi còn là thói quen, văn hóa ứng xử của một tập thể, tổ chức.

Chống chế có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như sợ bị phê bình, thiếu tự tin, hay thậm chí là do môi trường sống và làm việc không khuyến khích sự trung thực và chịu trách nhiệm. Khi ai đó phạm sai lầm nhưng không nhận ra hoặc cố tình né tránh bằng cách đổ lỗi cho hoàn cảnh, người khác hay biện hộ bản thân, điều này sẽ khiến họ khó rút ra bài học kinh nghiệm và phát triển bản thân. Ngược lại, chấp nhận sai sót, từ bỏ thói quen chống chế giúp mỗi người trở nên trưởng thành hơn và góp phần xây dựng môi trường làm việc, học tập lành mạnh hơn.

Tình trạng chống chế nếu kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn tạo ra sự mất niềm tin trong các mối quan hệ xã hội. Khi một người thường xuyên chống chế, người khác sẽ cảm thấy khó tin tưởng và hợp tác, từ đó có thể dẫn đến xung đột, thiếu sự gắn kết trong tập thể. Trên thực tế, học cách đối mặt với lỗi lầm và thay đổi thái độ từ chống chế sang cầu thị, chủ động khắc phục là yếu tố quan trọng giúp mỗi cá nhân, tổ chức phát triển bền vững. Do đó, rèn luyện khả năng nhìn nhận vấn đề một cách trung thực và thẳng thắn là điều cần thiết để loại bỏ thói quen chống chế trong cuộc sống.