Chỉ số ô nhiễm, hay còn gọi là chỉ số chất lượng không khí (AQI), là một thông số quan trọng đánh giá mức độ ô nhiễm không khí tại một khu vực trong một khoảng thời gian nhất định. Chỉ số này được tính toán dựa trên nồng độ của các chất gây ô nhiễm chủ yếu như bụi mịn PM2.5, PM10, sulfur dioxide (SO2), nitrogen dioxide (NO2), carbon monoxide (CO) và ozone (O3). Mỗi quốc gia có thể áp dụng thang đo AQI khác nhau, song đều hướng tới việc giúp cộng đồng nhận biết nguy cơ ô nhiễm và tự bảo vệ sức khỏe của mình. Khi chỉ số ở ngưỡng thấp, không khí được coi là sạch và an toàn. Ngược lại, khi chỉ số tăng cao, nguy cơ tác động xấu đến sức khỏe con người nhất là đối với người già, trẻ nhỏ và những người mắc bệnh hô hấp trở nên nghiêm trọng hơn.

Mức độ ô nhiễm không khí do nhiều nguyên nhân gây ra, bao gồm phương tiện giao thông, hoạt động sản xuất công nghiệp, xây dựng, đốt rác hoặc điều kiện thời tiết bất lợi như gió yếu hoặc nhiệt độ tăng cao. Khi thời tiết khô nóng hoặc không có gió, các hạt bụi và khí thải tích tụ nhiều hơn trong không khí, khiến chỉ số AQI gia tăng nhanh chóng. Việc kiểm soát các nguồn phát thải, khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, trồng nhiều cây xanh và nâng cao ý thức cộng đồng là những biện pháp thiết thực nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí. Chính phủ và các thành phố lớn hiện nay đều đã lắp đặt nhiều trạm quan trắc tự động, cập nhật dữ liệu liên tục để người dân có thể theo dõi chỉ số ô nhiễm mỗi ngày và có những biện pháp phòng tránh phù hợp.

Việc nhận biết và tuân thủ các khuyến nghị ứng phó khi chỉ số ô nhiễm tăng cao sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cho cá nhân và cộng đồng. Đối với những ngày không khí bị ô nhiễm nặng, người dân nên hạn chế ra ngoài, sử dụng khẩu trang chống bụi mịn và đóng kín cửa sổ để giảm tiếp xúc với không khí ô nhiễm. Ngoài ra, nên thường xuyên theo dõi thông báo của các cơ quan chức năng về chỉ số ô nhiễm và tình hình thời tiết, để chủ động điều chỉnh các hoạt động sinh hoạt, làm việc hàng ngày. Về lâu dài, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý với từng cá nhân trong cộng đồng là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của công tác bảo vệ môi trường, cải thiện chỉ số ô nhiễm vì một tương lai sống xanh và bền vững hơn.