Tam giác Vàng ma túy là một khu vực nổi tiếng về sản xuất, buôn bán và vận chuyển các loại chất ma túy ở Đông Nam Á. Nằm ở điểm giao nhau của ba quốc gia gồm Thái Lan, Lào và Myanmar, Tam giác Vàng đã trở thành một trong những trung tâm lớn nhất thế giới về sản xuất thuốc phiện từ cuối thế kỷ XX. Địa hình rừng núi hiểm trở cùng hệ thống sông ngòi đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc trồng cây anh túc – nguyên liệu chính để sản xuất heroin. Khu vực này không chỉ là nơi cung cấp ma túy cho nội địa mà còn xuất khẩu sang khắp các nước trên thế giới, làm gia tăng các vấn đề xã hội, an ninh và sức khỏe cộng đồng.

Quá trình phát triển của Tam giác Vàng ma túy gắn liền với lịch sử chiến tranh và xung đột tại Đông Nam Á. Sự bất ổn chính trị, đặc biệt là các hoạt động của các nhóm vũ trang ở Myanmar và Lào, đã khiến khu vực này trở nên khó kiểm soát. Các tổ chức tội phạm quốc tế liên kết với địa phương, thường sử dụng bạo lực, hối lộ chính quyền, hay lợi dụng sự nghèo đói để chiêu mộ dân cư tham gia vào chuỗi sản xuất, kinh doanh ma túy. Dù các chính phủ và tổ chức quốc tế đã tiến hành nhiều chiến dịch truy quét, phá hủy các điểm trồng anh túc, áp dụng các biện pháp cứng rắn nhằm hạn chế buôn bán ma túy, nhưng việc triệt phá hoàn toàn hoạt động này vẫn gặp rất nhiều khó khăn do lợi nhuận khổng lồ và sự phức tạp của mạng lưới buôn bán.

Tam giác Vàng ma túy không chỉ là vấn nạn lớn của khu vực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cả thế giới. Việc vận chuyển ma túy từ đây qua các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia làm gia tăng nguy cơ lạm dụng chất gây nghiện, góp phần thúc đẩy các hoạt động phạm pháp như rửa tiền, buôn bán vũ khí, và khủng bố. Các quốc gia láng giềng như Trung Quốc, Việt Nam, Campuchia cũng thường xuyên phải đối mặt với thách thức kiểm soát ma túy xâm nhập. Ngoài vấn đề xã hội, Tam giác Vàng ma túy còn đặt ra thách thức lớn về phát triển kinh tế - xã hội khi các nguồn tài nguyên và nhân lực địa phương bị cuốn vào vòng xoáy tội phạm, cản trở cuộc sống bình thường cũng như các nỗ lực xây dựng cộng đồng bền vững.