Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia có đường biên giới đất liền kéo dài, đồng thời có mối quan hệ hợp tác về kinh tế, thương mại lâu đời. Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho sự gắn kết này là hệ thống đường sắt liên vận quốc tế giữa hai nước. Tuyến đường sắt chủ lực kết nối Hà Nội với Nam Ninh và Bắc Kinh qua cửa khẩu Đồng Đăng (Lạng Sơn) – Bằng Tường (Quảng Tây, Trung Quốc). Đây là tuyến giao thông huyết mạch có vai trò quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu, bên cạnh vận tải hành khách, góp phần thúc đẩy giao thương, phát triển kinh tế và hội nhập khu vực.

Hệ thống đường sắt Việt Nam – Trung Quốc được đưa vào vận hành từ đầu thế kỷ XX, chủ yếu với khổ đường ray 1.000 mm tại Việt Nam nối với khổ 1.435 mm của Trung Quốc. Hoạt động chạy tàu liên vận giúp giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển, đặc biệt trong bối cảnh các loại hình vận tải truyền thống như đường bộ hay đường biển thường gặp nhiều hạn chế về năng lực vận tải và thủ tục thông quan. Các chuyến tàu liên vận quốc tế chủ yếu chuyên chở các mặt hàng như nông sản, linh kiện điện tử, hàng tiêu dùng, quặng và hóa chất, tạo thuận lợi hơn cho nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu của hai nước.

Tuy nhiên, hệ thống đường sắt nối Việt Nam và Trung Quốc cũng đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó nổi bật là sự khác biệt về khổ ray giữa hai nước gây khó khăn cho quá trình xếp dỡ và trung chuyển hàng hóa. Hạ tầng đường sắt phía Việt Nam sau nhiều năm khai thác đã ít nhiều bị xuống cấp, chưa đáp ứng hoàn toàn các tiêu chuẩn quốc tế hiện đại, hạn chế tốc độ và tải trọng. Do đó, trong thời gian tới, việc hiện đại hóa hệ thống hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, tích hợp logistics đa phương thức sẽ là những ưu tiên hàng đầu nhằm phát huy tối đa tiềm năng của tuyến đường sắt Việt Nam – Trung Quốc, đóng góp cho sự phát triển bền vững chung của cả hai quốc gia.