Ứng cử và đề cử là hai khái niệm thường gặp trong lĩnh vực chính trị, bầu cử và tuyển chọn nhân sự cho các vị trí lãnh đạo hoặc các chức danh quan trọng, nhưng mỗi khái niệm lại có nét riêng biệt trong bản chất và ý nghĩa. Ứng cử là việc một cá nhân tự nguyện tham gia vào quá trình lựa chọn người đảm nhận một chức vụ nào đó. Nghĩa là người đó chủ động nộp hồ sơ, hoặc thể hiện ý muốn được xem xét, đánh giá và bỏ phiếu để được chọn vào vị trí mà tổ chức hoặc tập thể đang cần. Ứng cử là một quyền cơ bản của công dân trong xã hội dân chủ, giúp mọi người có cơ hội thể hiện năng lực, bản lĩnh và khát vọng cống hiến cho cộng đồng.

Ngược lại, đề cử là hành động do một cá nhân, tổ chức hoặc tập thể khác thực hiện nhằm giới thiệu một người đủ điều kiện, xứng đáng vào danh sách những ứng viên cho một vị trí nhất định. Trong nhiều trường hợp, người được đề cử có thể chưa từng tự mình bày tỏ mong muốn tham gia, mà được tín nhiệm, tin tưởng từ người khác nên được đưa ra xem xét bầu chọn hoặc bổ nhiệm. Đề cử thể hiện sự ghi nhận, đánh giá cao các phẩm chất, năng lực của cá nhân qua góc nhìn của người khác hoặc của tổ chức, bảo đảm tính khách quan và đa dạng trong lựa chọn con người.

Tuy khác nhau ở điểm xuất phát – ứng cử bắt đầu từ cá nhân, đề cử đến từ người khác – nhưng cả hai đều đóng vai trò quan trọng trong quá trình dân chủ hóa nội bộ, phát huy tính chủ động và sự đóng góp chung cho tập thể. Quá trình kết hợp giữa ứng cử và đề cử giúp tìm kiếm và lựa chọn được nhân sự có tâm, có tài, đáp ứng được yêu cầu của vị trí cần thiết, đồng thời khích lệ mọi người trong xã hội hoặc trong tổ chức chủ động tham gia xây dựng, phát triển cộng đồng.