Thôn đội trưởng là một chức danh trong hệ thống tổ chức của lực lượng dân quân tự vệ ở cơ sở, thuộc cấp thôn hoặc tổ dân phố tại các địa phương ở Việt Nam. Người giữ vị trí thôn đội trưởng thường do cấp ủy và chính quyền địa phương lựa chọn, bổ nhiệm, đảm nhận vai trò quản lý, chỉ huy và vận động các thành viên dân quân trong thôn thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ an ninh trật tự tại địa bàn. Thôn đội trưởng là cầu nối giữa lực lượng dân quân với chính quyền, tổ chức xã hội ở cơ sở, đồng thời chịu trách nhiệm triển khai các hoạt động quân sự, phối hợp công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu khi có yêu cầu. Ngoài ra, họ còn tham gia vào các công việc phòng chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn ở địa phương, góp phần giữ gìn cuộc sống bình yên cho người dân.

Bên cạnh vai trò quản lý lực lượng dân quân tự vệ, thôn đội trưởng còn có trách nhiệm phổ biến các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác quốc phòng, an ninh đến tận từng thành viên dân quân và người dân trong thôn. Họ thường xuyên kết hợp với ban công an thôn, cán bộ phụ trách các đoàn thể chính trị - xã hội để tổ chức sinh hoạt, giao ban, cũng như giải quyết các vấn đề liên quan đến an ninh trật tự, tệ nạn xã hội, tranh chấp đất đai hoặc mâu thuẫn trong cộng đồng. Nhờ vai trò sâu sát, linh hoạt và năng động, thôn đội trưởng chính là người hỗ trợ tích cực cho chính quyền cơ sở trong việc xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, giữ vững sự ổn định, phát triển trên địa bàn được phân công quản lý.

Ông hoặc bà thôn đội trưởng không chỉ cần có phẩm chất đạo đức tốt mà còn phải có năng lực tổ chức, tinh thần trách nhiệm và kỹ năng giao tiếp, vận động quần chúng. Trong thực tiễn, nhiều thôn đội trưởng đã trở thành những nhân tố quan trọng, giúp chính quyền địa phương vận động nhân dân tham gia duy trì lực lượng dân quân, góp phần phòng chống, ngăn chặn tình trạng gây mất trật tự an ninh và xử lý hiệu quả các tình huống bất thường xảy ra ở địa phương. Thôn đội trưởng thường gắn bó mật thiết với người dân, nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của cộng đồng, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng dân quân, đồng thời thúc đẩy tinh thần đoàn kết và ý thức bảo vệ làng xã.