Bằng đại học giả là loại giấy tờ được làm ra với mục đích giả mạo chứng chỉ, bằng cấp do các trường đại học cấp phát. Loại bằng này thường được các đối tượng xấu sản xuất tinh vi nhằm vượt qua các kiểm tra thông thường, sử dụng các kỹ thuật in hiện đại để làm giả chữ ký, con dấu cũng như hình thức bên ngoài giống hệt bằng thật. Việc mua bán bằng đại học giả diễn ra một cách ngầm và bất hợp pháp, nhắm vào những người muốn cải thiện hồ sơ xin việc, thăng tiến trong công việc hoặc vượt qua các yêu cầu về trình độ học vấn mà không muốn đầu tư thời gian học tập thực sự. Thực tế cho thấy cạnh tranh trong xã hội ngày càng tăng khiến nhu cầu này ngày càng cao, khiến thị trường bằng giả liên tục mở rộng và ngày một phức tạp hơn.

Tuy nhiên, việc sử dụng bằng đại học giả mang lại rất nhiều hệ lụy cho cá nhân và cộng đồng. Trước tiên, nó vi phạm pháp luật, khi cá nhân sử dụng giấy tờ giả để khai báo thông tin sai lệch nhằm thu lợi cá nhân, trường hợp bị phát hiện sẽ chịu xử lý theo quy định của pháp luật, thậm chí bị truy tố hình sự. Xa hơn, hành vi này khiến giá trị của bằng cấp thực sự bị suy giảm, ảnh hưởng lớn đến uy tín các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp tuyển dụng và toàn xã hội. Những người sử dụng bằng giả thường thiếu năng lực chuyên môn thực tế, điều này tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến thất thoát tài sản, gây rủi ro cho tổ chức, thậm chí mất an toàn trong các lĩnh vực trọng yếu như y tế, xây dựng, giáo dục, công nghệ. Sự tồn tại của bằng giả làm xói mòn niềm tin về tính minh bạch và công bằng trong giáo dục lẫn tuyển dụng lao động.

Để ngăn chặn vấn nạn bằng đại học giả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, nhà trường và doanh nghiệp. Cơ quan chức năng phải tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các đối tượng làm giả, buôn bán và sử dụng bằng cấp giả. Nhà trường cần cung cấp công khai, minh bạch thông tin về sinh viên đã tốt nghiệp, tăng cường áp dụng công nghệ xác thực mã hóa dữ liệu bằng cấp để hỗ trợ tra cứu nhanh chóng, chính xác. Doanh nghiệp khi tuyển dụng nên kiểm tra trực tuyến hoặc liên hệ trực tiếp với trường đại học để xác minh bằng cấp của ứng viên, tránh tình trạng "làm đẹp" hồ sơ bằng giấy tờ giả. Ý thức đề cao giá trị thực của kiến thức và năng lực chuyên môn phải được tuyên truyền rộng rãi trong xã hội, góp phần xây dựng một môi trường giáo dục và làm việc lành mạnh, công bằng và uy tín.