Chạm trổ là một kỹ thuật nghệ thuật tạo hình trên bề mặt các vật liệu như gỗ, đá, kim loại hoặc ngà voi thông qua việc dùng các dụng cụ chuyên dụng để khắc, tỉa, làm nổi hoặc khoét sâu các chi tiết nhằm tạo nên những hoa văn, hình ảnh, họa tiết trang trí công phu và sinh động. Nghệ thuật chạm trổ có lịch sử lâu đời trong nhiều nền văn hóa khác nhau, đặc biệt phát triển mạnh mẽ ở khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Đối với người Việt, các sản phẩm chạm trổ không chỉ mang ý nghĩa mỹ thuật mà còn thể hiện giá trị văn hóa, tín ngưỡng, sự tài hoa, sáng tạo của người thợ. Các tác phẩm thường xuất hiện trên các kiến trúc đình, chùa, miếu mạo, đồ thờ cúng, đồ gia dụng hay các vật dụng trang trí nội thất cổ truyền.

Kỹ thuật chạm trổ đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và đôi tay khéo léo của người thợ. Trước khi thực hiện, nghệ nhân phải vẽ hoặc xác định rõ bố cục, hình mẫu cần khắc. Sau đó, qua các bước như phác thảo, đi nét, làm thô và hoàn thiện, sản phẩm dần dần hiện ra với những đường nét mềm mại, tinh tế hoặc mạnh mẽ, phóng khoáng tùy thuộc vào mục đích sử dụng và phong cách nghệ thuật. Chạm trổ không chỉ là quy trình thủ công mà còn là sự kết hợp giữa nghệ thuật tạo hình và cảm xúc sáng tạo, qua đó phản ánh rõ nét bản sắc văn hóa, tư duy và quan niệm thẩm mỹ của từng thời kỳ lịch sử.

Ngoài yếu tố thẩm mỹ, chạm trổ còn góp phần thể hiện quan niệm triết lý sống, tín ngưỡng và ước vọng của con người trong cuộc sống. Các đề tài thường gặp như tứ quý, long – lân – quy – phụng, hoa cỏ, chim muông… mang ý nghĩa tượng trưng cho may mắn, phồn thịnh, sức sống hoặc sự bảo trợ tâm linh. Ngày nay, dù nhiều kỹ thuật hiện đại ra đời nhưng nghệ thuật chạm trổ truyền thống vẫn được gìn giữ, phát triển, trở thành nét đẹp riêng biệt và độc đáo trong di sản thủ công mỹ nghệ Việt Nam, góp phần làm giàu thêm đời sống tinh thần và giá trị văn hóa dân tộc.