Quyền tự do kinh doanh là một trong những quyền cơ bản của con người, được pháp luật Việt Nam cũng như các quốc gia trên thế giới thừa nhận và bảo hộ. Quyền này đảm bảo cho mọi cá nhân, tổ chức có quyền thành lập doanh nghiệp, lựa chọn ngành nghề kinh doanh hợp pháp, chủ động trong hoạt động sản xuất, phân phối và tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ. Sự phát triển của quyền tự do kinh doanh góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo thêm việc làm, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng. Ngoài ra, tự do kinh doanh còn khuyến khích sáng tạo, đổi mới trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, từ đó góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia.

Tuy nhiên, quyền tự do kinh doanh không có nghĩa là doanh nghiệp hay cá nhân có thể kinh doanh một cách tuyệt đối mà không có sự kiểm soát. Pháp luật quy định rõ về những ngành nghề bị cấm kinh doanh, hoặc kinh doanh có điều kiện để đảm bảo trật tự xã hội, an toàn quốc phòng, bảo vệ sức khoẻ cộng đồng và môi trường. Việc tôn trọng các quy định này giúp tự do kinh doanh đi đúng hướng, hạn chế các hành vi tiêu cực như cạnh tranh không lành mạnh, lừa đảo, buôn bán hàng giả hoặc gây tổn hại đến lợi ích chung của xã hội. Như vậy, bên cạnh việc bảo đảm quyền lợi và sự năng động của chủ thể kinh doanh, pháp luật còn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền tự do kinh doanh phát triển một cách bền vững, gắn với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, quyền tự do kinh doanh càng được khẳng định vị trí quan trọng của mình. Những cải cách thủ tục hành chính như đơn giản hoá quy trình đăng ký doanh nghiệp, minh bạch hoá thông tin, giảm bớt rào cản gia nhập thị trường đã tạo động lực lớn cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Sự bảo đảm quyền tự do kinh doanh không chỉ giúp thu hút nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước mà còn thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn phát triển công nghệ, thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường toàn cầu. Do đó, quyền tự do kinh doanh vừa là điều kiện cần thiết để cá nhân, tổ chức phát triển bản thân, vừa là cơ sở vững chắc để xây dựng nền kinh tế hiện đại, năng động và sáng tạo.