Tài tử là một thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Hán, thường được sử dụng trong văn hóa Việt Nam để chỉ những người có tài năng xuất chúng trong lĩnh vực nghệ thuật, khoa học, hoặc chữ nghĩa, nhưng không nhất thiết phải giữ chức vụ quan trọng trong triều đình hay xã hội. Ở Việt Nam, danh xưng “tài tử” xuất hiện nhiều trong sách vở, thơ ca và cả trong đời sống hằng ngày để ngợi ca những người am hiểu sâu rộng, thông minh và có khả năng sáng tạo nổi bật. Những người được gọi là “tài tử” thường được ngưỡng mộ, kính trọng vì sự cống hiến và kiến thức sâu sắc của họ. Tuy nhiên, đôi khi danh xưng này cũng mang yếu tố nhàn nhã, ý chỉ những người giỏi dang trong lĩnh vực sở trường nhưng không chịu ràng buộc bởi luật lệ hay chức vụ.

Trong lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là trong âm nhạc truyền thống Nam Bộ, tài tử còn được hiểu là những nghệ nhân biết chơi nhiều loại nhạc cụ, am hiểu điệu lý dân tộc và có thể trình diễn xuất sắc như các nghệ sĩ chuyên nghiệp, nhưng thường vẫn giữ cuộc sống bình dị, không chuyên nghiệp hóa hoàn toàn. Từ “đờn ca tài tử” mang hàm ý chỉ nhóm nhạc sĩ, ca sĩ có tài nhưng biểu diễn vì niềm đam mê và giao lưu, góp vui trong cộng đồng hơn là vì mục đích thương mại. Đây là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người miền Nam Việt Nam, vừa duy trì bản sắc dân tộc vừa đề cao sự giải trí, thư giãn và chia sẻ đam mê nghệ thuật trong đời sống thường nhật.

Ngoài ý nghĩa đó, “tài tử” khi du nhập và tiếp biến dưới ảnh hưởng của văn hóa hiện đại, đôi khi được dùng với nghĩa chỉ những diễn viên điện ảnh, người nổi tiếng trong lĩnh vực giải trí, như những “nam tài tử” hay “nữ tài tử” màn bạc mà công chúng biết đến. Mặc dù cách sử dụng này không phản ánh hoàn toàn ý nghĩa nguyên thủy, nhưng vẫn giữ lại hàm ý về tài năng và sự nổi bật trong lĩnh vực mà họ theo đuổi. Nhìn chung, dù ở thời nào, “tài tử” luôn là danh xưng thể hiện sự kính trọng dành cho những cá nhân có tài năng và cống hiến, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa nghệ thuật của xã hội.