"Truyền kỳ mạn lục" là tác phẩm nổi tiếng của Nguyễn Dữ, được xem là một trong những tập truyện chữ Hán đặc sắc thời trung đại Việt Nam. Tác phẩm gồm hai mươi truyện, kể về các câu chuyện kỳ lạ, hoang đường đan xen với hiện thực xã hội, thể hiện rõ tâm tư, tình cảm và triết lý nhân sinh của tác giả. Những truyện như "Chuyện tình Lan và Điệp", "Chuyện nữ sĩ Mộng Liên Đường", hay "Chuyện chức phán sự đền Tản Viên" đều mang dấu ấn nhân văn sâu xa, phản ánh xã hội thời Lê với sự bất công, luân lý gia đình, đạo hiếu, và khát vọng công chính. Qua mỗi truyện, Nguyễn Dữ dùng yếu tố kỳ ảo để gửi gắm các thông điệp về con người, trăn trở về số phận và những vấn đề hiện đại của xã hội.

Đọc "Truyền kỳ mạn lục", độc giả dễ dàng nhận thấy tinh thần phê phán, lên án sự mục nát, thối rữa của tầng lớp vua quan trong xã hội phong kiến, đồng thời bày tỏ lòng thương cảm đối với những số phận bất hạnh, những cảnh đời ngang trái. Tác giả sử dụng thành thạo ngôn ngữ chữ Hán, kết hợp các điển tích kinh điển cùng những hình ảnh gần gũi với đời sống dân tộc, tạo nên một bức tranh sinh động đầy màu sắc. Không chỉ tập trung vào sự hoang đường kỳ lạ, Nguyễn Dữ còn gửi gắm tư tưởng nhân văn, đề cao phẩm giá con người, đồng cảm với nỗi bi kịch và mong muốn cải thiện xã hội. Mỗi câu chuyện kết hợp giữa kỳ ảo và hiện thực đã làm nên nét độc đáo cho tác phẩm này.

Không chỉ dừng lại ở nghệ thuật kể chuyện, "Truyền kỳ mạn lục" còn gợi mở giá trị lịch sử, văn hóa và đạo đức sâu sắc của người Việt. Những bài học về tình thương, sự hy sinh, lòng trung trực và ý chí kiên cường được thể hiện nhuần nhuyễn qua từng số phận nhân vật. Bằng giọng văn vừa trang trọng vừa nhẹ nhàng, tác giả khiến người đọc không chỉ bị cuốn vào diễn biến huyền diệu mà còn suy ngẫm về lẽ sống, lòng yêu nước, và niềm tin vào công lý. Trải qua nhiều thế kỷ, "Truyền kỳ mạn lục" vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn, mãi là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau này trong việc xây dựng lòng trắc ẩn và mở rộng tư duy nhân văn.