Mùa vải chín thường rơi vào những ngày đầu hè, khi nắng bắt đầu đổ lửa xuống mặt đất và cái oi nồng của mùa hạ lan tỏa khắp các con phố làng quê. Những vườn vải rộng lớn bỗng dưng khoác lên mình chiếc áo đỏ rực rỡ, những chùm quả lủng lẳng làm oằn cong cả cành cây. Mỗi khi có cơn gió nhẹ thổi qua, hương thơm ngọt ngào từ vải chín lan ra khắp không gian, khiến lòng người háo hức, bồi hồi. Người ta hái vải bằng biện pháp thủ công để tránh làm dập quả, rồi từng rổ vải được chất đầy trên những chiếc xe thồ tỏa đi khắp các chợ quê. Ai đi ngang qua cũng không thể kìm lòng trước vị ngọt thanh, mát dịu của những trái vải đang thì con gái, căng mọng tràn sức sống.

Không chỉ đơn thuần là một loại trái cây đặc sản vùng miền, mùa vải còn gợi nhắc bao ký ức tuổi thơ. Ngày ấy, cứ đến độ tháng năm, lũ trẻ lại í ới rủ nhau cùng trèo lên những tán vải sum suê, hái những chùm quả chín để thưởng thức. Mỗi lần bóc lớp vỏ mỏng đỏ thẫm, nơi đầu ngón tay dính chút nhựa trắng, để lộ phần cùi trắng trong ngọt lịm, cảm giác ấy như đánh thức tất cả những xúc cảm tươi mới nhất của mùa hè. Vị vải tan dần nơi đầu lưỡi mát lành, chảy vào lòng người bao niềm vui nhỏ bé mà dịu dàng. Cứ thế, mùa vải chín đã trở thành một mảnh ghép không thể thiếu trong bức tranh tuổi thơ của người dân miền Bắc.

Không khí trong lành với tiếng ve kêu râm ran và sắc đỏ rực rỡ của vườn vải làm cho mùa hè thêm phần đặc biệt. Các gia đình cùng tụ họp, trẻ nhỏ chơi đùa dưới gốc vải, người lớn cùng kể cho nhau nghe về những mùa vụ cũ. Vải được mang đi biếu tặng, được gửi đến những người thân xa quê như một lời nhắn nhủ yêu thương và gắn kết tình cảm. Sự xuất hiện của những trái vải ngọt ngào như một dấu hiệu báo mùa hè thực sự bắt đầu, gieo vào lòng người đất Việt bao hy vọng, ấm áp và niềm vui giản dị mà sâu sắc.