Hát Xoan là một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo của vùng đất Phú Thọ, Việt Nam, được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Hình ảnh hát Xoan thường gắn liền với không gian đình làng cổ kính, nơi các đào, kép mặc áo the, khăn xếp truyền thống, đứng thành vòng hoặc ngồi quanh chiếu xoan. Tiếng trống, tiếng phách hòa quyện cùng giọng hát trong trẻo của các nghệ nhân tạo nên không khí thấm đượm màu sắc lễ hội và tinh thần cộng đồng. Hát Xoan không chỉ biểu diễn trong lễ hội đầu xuân, mà còn mang ý nghĩa cầu chúc cho mùa màng bội thu, cuộc sống an lành, hạnh phúc. Những hình ảnh này phản ánh vẻ đẹp hồn hậu, bền bỉ của văn hóa Việt qua bao thế hệ.

Không gian diễn xướng hát Xoan thường giản dị nhưng chứa đầy tính thiêng liêng. Các nghệ nhân hát Xoan tập trung dưới mái đình cổ, bên cạnh bàn thờ Thành hoàng làng, như để tưởng nhớ tổ tiên và cầu may mắn cho dân làng. Người xem ngồi xung quanh, hòa vào nhịp phách, đôi lúc cùng vỗ tay hoặc hát hòa theo điệu xoan luyến láy. Trang phục truyền thống của người hát Xoan làm nổi bật nét mộc mạc, thanh khiết: đàn bà diện áo tứ thân, vấn khăn mỏ quạ, đàn ông mặc áo dài, đội khăn xếp. Tất cả tạo nên khung cảnh nghệ thuật chân quê, gần gũi nhưng vô cùng hấp dẫn, thu hút cả những du khách nước ngoài.

Hình ảnh hát Xoan ngày nay đã vượt ra khỏi không gian làng quê, xuất hiện tại nhiều sân khấu lớn, góp phần quảng bá bản sắc văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Các thế hệ nghệ nhân trẻ tiếp nối, mang đến luồng sinh khí mới cho loại hình nghệ thuật này. Tuy vậy, khi xem hát Xoan tại đình làng, ta vẫn cảm nhận rõ sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Những động tác múa mềm mại, lời ca trữ tình giàu hình ảnh, các nghi lễ cổ truyền đều được bảo tồn nguyên bản. Hát Xoan vì thế không chỉ là di sản để tự hào, mà còn là nguồn cảm hứng thúc đẩy đời sống văn hóa cộng đồng ngày một phong phú, sâu sắc hơn.