Ngày khai giảng năm học mới ở Việt Nam thường diễn ra vào ngày 5 tháng 9 hàng năm. Lý do chọn ngày này bắt nguồn từ lịch sử và thực tiễn của đất nước. Sau ngày Quốc khánh 2 tháng 9, các hoạt động quốc gia đã lắng xuống, tạo điều kiện thuận lợi để ngành giáo dục tổ chức ngày hội lớn nhất của mình. Ngày 5 tháng 9 cũng đánh dấu sự chuyển giao giữa mùa hè và mùa thu, thời tiết mát mẻ, phù hợp để học sinh bắt đầu một hành trình học tập mới. Sự ổn định về mặt thời gian này giúp các trường học trên cả nước có thể thống nhất trong khâu tổ chức và bảo đảm lịch trình học tập không bị xáo trộn nhiều.

Bên cạnh yếu tố thời gian và điều kiện khách quan, ngày 5 tháng 9 còn mang ý nghĩa sâu sắc về truyền thống. Từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư chúc mừng học sinh nhân ngày khai trường, khởi đầu cho một thông lệ ý nghĩa kéo dài cho đến hôm nay. Việc chọn ngày 5 tháng 9 làm khai giảng nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đối với tương lai dân tộc. Ngày này trở thành dịp để toàn xã hội nhìn nhận lại vai trò của tri thức, đồng thời là thời điểm các thế hệ học sinh, giáo viên cùng hướng tới mục tiêu chung vì sự nghiệp trồng người.

Ngoài những giá trị truyền thống và thực tiễn, việc ấn định ngày khai giảng chính thức còn giúp phụ huynh, học sinh và giáo viên dễ dàng lên kế hoạch công việc, nghỉ ngơi và chuẩn bị cho năm học mới. Khi ngày khai giảng được duy trì đồng nhất trên phạm vi toàn quốc, các hoạt động giáo dục được bảo đảm tốt nhất về mặt chuyên môn và tổ chức. Những lễ khai giảng vào ngày 5 tháng 9 cũng góp phần tạo nên không khí thi đua, phấn khởi đầu năm học ở từng địa phương, khích lệ học sinh quyết tâm học tập, chắp cánh cho ước mơ và hoài bão của tuổi trẻ Việt Nam.