Diện tích Hà Nội cũ thường được nhắc đến như phạm vi của thành phố trước khi mở rộng theo quyết định hành chính vào năm 2008. Trước thời điểm này, Hà Nội chỉ bao gồm 9 quận nội thành và một số huyện ngoại thành như Thanh Trì, Gia Lâm, Đông Anh, Từ Liêm, và Sóc Sơn. Tổng diện tích của Hà Nội cũ khoảng gần 921 km², chủ yếu tập trung ở các khu vực phía Nam sông Hồng và các đô thị hóa lâu đời như Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Đống Đa, Ba Đình. Các quận này có mật độ dân số rất cao và là trung tâm kinh tế, chính trị - văn hóa của thủ đô, nơi tập trung các công trình kiến trúc lịch sử, di tích văn hóa và các tuyến phố cổ, tạo nên nét đặc trưng riêng của Hà Nội.

Trước khi mở rộng, Hà Nội cũ không chỉ đóng vai trò là trung tâm hành chính của cả nước mà còn là điểm giao thoa của nhiều nền văn hóa khác nhau. Diện tích này cũng chính là nơi hội tụ nhiều con đường lịch sử, những địa chỉ nổi tiếng gắn liền với các sự kiện quan trọng trong các giai đoạn phát triển của quốc gia. Các huyện ngoại thành dù diện tích rộng hơn nhưng phần lớn vẫn mang đậm nét làng quê Bắc Bộ, với những khu vực trồng lúa, làng nghề truyền thống và hệ thống di tích lâu đời. So với diện tích sau mở rộng, Hà Nội cũ nhỏ hơn rất nhiều, nhưng vẫn chiếm vị trí trọng yếu cả về kinh tế, giáo dục lẫn du lịch.

Khi mở rộng vào năm 2008, Hà Nội đã hợp nhất toàn bộ tỉnh Hà Tây cũ cùng một phần của tỉnh Hòa Bình và Vĩnh Phúc, nâng tổng diện tích lên hơn 3.324 km², gấp gần 4 lần so với diện tích cũ. Tuy nhiên, vùng Hà Nội cũ vẫn giữ vai trò là trái tim của thủ đô, là nơi kết nối quá khứ hào hùng với hiện đại phát triển từng ngày. Những con phố nhỏ, những hồ nước xanh và các công trình kiến trúc thời Pháp thuộc vẫn hiện hữu, tạo dấu ấn khó phai cho mỗi người dân và du khách đến với Hà Nội. Việc giữ gìn và phát huy giá trị của diện tích Hà Nội cũ là nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc đổi mới và phát triển đô thị, nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống song hành cùng xu hướng hội nhập.