Việc Nga gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) là một ý tưởng gây nhiều tranh luận và có tác động lớn tới cán cân quyền lực toàn cầu. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, đã từng có những thời điểm các nhà lãnh đạo phương Tây và Nga thảo luận về khả năng hợp tác sâu hơn, song khái niệm Nga trở thành thành viên NATO vẫn luôn bị giới lãnh đạo của cả hai phía nhìn nhận với sự hoài nghi. Nếu Nga gia nhập NATO, về lý thuyết, khu vực châu Âu có thể sẽ được đảm bảo ổn định an ninh lâu dài, nguy cơ xung đột quân sự giữa Nga và các nước thành viên NATO giảm mạnh. Hệ thống phòng thủ chung sẽ mở rộng ra phần lãnh thổ rộng lớn của Nga, tạo nên một liên minh chiến lược mang tính chất toàn diện không chỉ về quân sự mà còn về kinh tế.

Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy rất nhiều rào cản nghiêm trọng. Nga có truyền thống đóng vai trò siêu cường thế giới, tự xác định mình là lực lượng cân bằng với NATO, nên việc trở thành thành viên sẽ ảnh hưởng tới bản sắc chính trị và chiến lược quốc phòng của Moscow. Mặt khác, các nước NATO, đặc biệt là Mỹ và một số nước Đông Âu, luôn lo ngại về sự minh bạch và cam kết của Nga đối với các giá trị dân chủ, pháp quyền – vốn là điều kiện tiên quyết để trở thành thành viên đầy đủ. Ngoài ra, bất đồng về lợi ích địa chính trị, đặc biệt là tại vùng Baltic, Đông Âu và Biển Đen, khiến khả năng hợp tác sâu rộng trở nên phức tạp hơn. Thực tế là những năm gần đây, quan hệ song phương giữa Nga và NATO ngày càng căng thẳng do nhiều nguyên nhân như xung đột Ukraine, vấn đề an ninh mạng hay hoạt động quân sự sát biên giới.

Nếu Nga thực sự muốn gia nhập NATO trong tương lai, nước này sẽ phải thực hiện hàng loạt cải cách và thay đổi sâu rộng cả về cấu trúc chính trị lẫn quan điểm chiến lược. Nga cần xây dựng lòng tin, thúc đẩy đối thoại và minh bạch hóa các hoạt động quân sự để xóa bỏ quan ngại từ các thành viên hiện tại. Đồng thời, NATO cũng cần có một bước chuyển lớn về chính sách để sẵn sàng tiếp nhận một cường quốc như Nga, tạo ra cơ chế hợp tác mới phù hợp với thực tế biến động toàn cầu. Sự kiện Nga gia nhập NATO, nếu xảy ra, sẽ thổi một luồng gió mới vào hệ thống an ninh tập thể quốc tế và mở ra kỷ nguyên hợp tác đa chiều chưa từng có trong lịch sử hiện đại, tuy nhiên viễn cảnh đó hiện vẫn còn xa vời trong bối cảnh các mâu thuẫn ngày càng gay gắt.