Lễ hội Khai ấn Đền Trần là một trong những sự kiện văn hóa tâm linh lớn của Việt Nam, diễn ra vào dịp đầu xuân tại thành phố Nam Định. Hằng năm, vào đêm 14 rạng sáng ngày 15 tháng Giêng âm lịch, hàng vạn du khách thập phương lại về Đền Trần để tham dự lễ Khai ấn, cầu mong một năm mới thuận lợi, thành đạt và bình an. Đền Trần được xây dựng để tưởng nhớ, tri ân các vua Trần – vị anh hùng dân tộc từng ba lần đánh thắng giặc Nguyên Mông, ghi dấu ấn vàng son của lịch sử dân tộc. Lễ hội Khai ấn không chỉ là dịp để mọi người hướng về cội nguồn mà còn thể hiện nét đẹp truyền thống uống nước nhớ nguồn, đề cao tinh thần hiếu học, tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Hoạt động nổi bật nhất của lễ hội chính là nghi lễ "khai ấn" được thực hiện trang trọng giữa không gian linh thiêng của Đền Trần. Ban tổ chức sẽ mở kho, lấy ra những bản ấn – biểu tượng cho quyền lực, sự công minh, may mắn và thành đạt – tiến hành điểm ấn vào những tờ giấy đặc biệt, rồi phát cho người dân đến dự lễ. Người nhận ấn mong muốn sẽ được phù hộ để có địa vị ổn định, công danh và sự nghiệp hanh thông trong năm mới. Ngoài nghi lễ quan trọng này, lễ hội còn có nhiều hoạt động văn hóa truyền thống khác như múa lân, hát chầu văn, tế lễ, rước kiệu cùng các trò chơi dân gian. Không khí lễ hội vì thế vừa linh thiêng, vừa náo nhiệt, đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân địa phương cũng như du khách gần xa.

Nếu như trước kia lễ hội chủ yếu dành cho tầng lớp quan lại, thì ngày nay sự kiện đã mở rộng, trở thành dịp gặp gỡ, giao lưu văn hóa của đông đảo người dân trên khắp mọi miền đất nước. Bên cạnh ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc, lễ Khai ấn Đền Trần còn nhắc nhở thế hệ trẻ về truyền thống hiếu học, tôn vinh giá trị tri thức và tâm nguyện hướng thiện. Với quy mô ngày càng lớn, lễ hội không chỉ đóng góp vào việc gìn giữ di sản văn hóa dân tộc mà còn thu hút du lịch, phát triển kinh tế, quảng bá hình ảnh quê hương Nam Định đến bạn bè trong và ngoài nước. Những giá trị văn hóa, lịch sử tiềm ẩn trong lễ hội Khai ấn Đền Trần sẽ tiếp tục được phát huy, gìn giữ và lan tỏa theo thời gian, giữ vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh và văn hóa của người Việt.