Bài thơ "Núi Đôi" của Vũ Cao là một tác phẩm tiêu biểu trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, thể hiện tình yêu lứa đôi hòa quyện cùng tình yêu quê hương đất nước. Dưới ngòi bút tinh tế và giàu cảm xúc của nhà thơ, hình ảnh Núi Đôi không chỉ là một địa danh mà còn là biểu tượng cho sức mạnh, sự kiên trung và bất tử của tình yêu giữa những người dân vùng đất kháng chiến. Núi Đôi đã chứng kiến chuyện tình thanh xuân đẹp đẽ giữa anh bộ đội và cô gái thôn Xuân. Tuy nhiên, chiến tranh ác liệt đã cướp đi cuộc sống của cô gái, để lá thư chưa kịp gửi, để niềm thương nhớ in trên từng bước chân và vầng trán u buồn của chàng trai trẻ. Hình ảnh anh đi dưới bóng chiều trên đường làng, mỗi bước chân "như vọng mãi lời thề", vừa là biểu tượng cho lòng trung thành với người đã khuất, vừa thể hiện khát vọng sống mãnh liệt, hướng về tương lai.

Bài thơ lựa chọn cách kể gần gũi như một câu chuyện đời thường, nhưng lại chất chứa bao nỗi đau riêng và chung của cả một thời đại. Nhân vật trữ tình trải lòng mình trước cảnh núi đôi tượng trưng cho sự son sắt, thủy chung; nơi đây đã lưu giữ biết bao kỷ niệm, nhắc nhở thế hệ sau về giá trị của tình yêu và lý tưởng sống. Sự hy sinh của người con gái không chỉ đánh đổi bằng tuổi trẻ của bản thân mà còn trở thành ngọn lửa tiếp thêm sức mạnh cho những đồng đội, những người ở lại tiếp tục chiến đấu, dựng xây quê hương. Người đọc không khỏi xúc động trước tấm lòng sắt son của đôi bạn trẻ và cảm nhận được vẻ đẹp bình dị, chất phác của con người Việt Nam trong những ngày bom đạn.

Qua những hình ảnh giản dị mà đầy ám ảnh như "dốc đá em treo ngang trời", "mây đầu ô", bức tranh thiên nhiên hiện lên vừa hung vĩ vừa đượm buồn, như đồng cảm, sẻ chia với nỗi đau con người. Dòng cảm xúc chủ đạo của bài thơ không chỉ là tiếc nuối mà còn là niềm tin mãnh liệt vào tình yêu và lý tưởng sẽ vượt qua mọi mất mát, trở thành động lực để tiếp tục sống và cống hiến. "Núi Đôi" vì thế đã vượt lên câu chuyện tình riêng, trở thành biểu tượng cho ý chí, nghị lực và những hoài bão cao đẹp của một thế hệ trẻ Việt Nam trong lịch sử dân tộc.